mannurat.com

"nasulekak" iti daytoy a nabasak iti bannawag:

wen, a, ta kaipampanablaagko laeng ti reaksionko iti panagmula ti spu (wenno spup) iti pias ken narra kas diamond jubilee tree ti bannawag, a nangipeksaak iti paliiwko maipapan iti sasaaden (ala, wen–idi) ti bannawag magazine iti spu (iti librariesna), adda metten daytoy a "makuna" iti bannawag.

well, to set the record straight a kunada, ken speaking from the horse’s mouth a kunada manen, kabayatan ti aganay nga 11 a tawen (1996-2007) a kaaddak kas empleado iti spu, awan a pulos ti kopia ti bannawag a nakitak kadagiti tallo a biblioteka ti spu (college, high school, grade school). nupay kasta, prior to that wenno after my stay, diak ammo ketdi no adda wenno addan regular a linawas a kopia ti bannawag kadagiti nasao a libraries, nangruna iti nakadakdakkel a kangrunaan a library (college). isu a debatable wenno arguable dayta kuna ni apo felino de ocampo a "nabayagen nga adda urnongna a Bannawag iti bibliotekana." basta takderak dayta kunak nga iti onse a tawen a kaaddak iti spu, awan ti kopia ti bannawag a nakitkitak iti spu library. mabalin ketdi latta a saoen a baka idi awanak pay iti spu (before 1996), ken/wenno idi awanakon iti spu (after 2007), baka ket adda/addan bannawag. ala, ket anian a pia ken sayaatna no adda/addan met laengen kopia ti bannawag a mabasa iti spu library! kamaudiananna, adda met laengen agpaay a reading material ken referencia dagiti naayat iti ilokano a pagbasaan wenno dagiti estudiante ken/wenno scholars nga agsuksukisok/agad-adal iti ilokano literature (tapno saanda nga agkamkammaulaw nga agsapsapul iti ilokano a sinurat wenno ilokano writers iti cagayan valley no kasta a masapulda ti mangadal wenno mangsurat iti panagadal/panagsukisok kadagiti mannurat iti tanap wenno iti literatura iti tanap). ti koma sumaruno pay nga igannuat ti spu ngarud ket ti agurnong/aggatang pay iti liblibro nga ilokano a mailebben iti libraryda, wenno saan nasayaat no mangaramidda iti uray bassit la nga ilokano literature section iti library a pakaipanan dagiti sinurat ken/wenno periodicals nga ilokano. wen, a, tapno agpayso koma a "mapaglatak ti kultura ni ilokano" agramanen literaturana iti universidad.

kabayatanna, saan met ketdi a nakaaw-awan idi iti ilokano a babasaen iti spu library (kadagidi a panawen, at least). masarakan met idi dagiti kopia ti samtoy, maysa nga ilokano-english a quarterly magazine nga ipabpablaak ti tawid ti ilocos foundation, inc. iti vigan city. regular idi a mangmangted ni ma’am fran quitoriano (chairman ti tawid foundation ken alumna ti spu). adda met idi sumagmamano a dandaniw ken salaysayko a naipablaak iti samtoy. ken, adda met idi sumagmamano a kopia ti rimat magazine, nga in-intedko met laeng idi para iti library. kayatko la koma met idi nga adda bannawag pay. ngem apo, bukodko la kopia ti kabaelak a gatangen met, bay-amon ‘ta agidonar iti kopia ta awan sa met hiligda iti bannawag iti spu, sayang laeng baka awan mangbasa, kunkunak iti nakemko idi.

ket ti met maipapan iti gumil iti spu, agpayso unay a ti spu ti kaunaan a naaddaan, wenno isu pay ket pay laeng ti addaan (idi), iti gumil chapter iti tuguegarao, among other schools.

tapno nalawlawag ken nakapapati, adtoy a sigkayek ti dakamat iti libro a "GUMIL Filipinas: 25 A TAWEN (1968-1993)" nga inedit da reynaldo a. duque ken cles b. rambaud:

GUMIL St. Paul

Awan ti nakarekord a petsa ti pannakabuangayna idi 1990 ngem impablaak ti Bannawag Magasin idi 7 Enero 1991 (nga issue) ti pannakabangon ti GUMIL St. Paul University (Tuguegarao, Cagayan). Ni Jenerwin C. Bacuyag ti napili a presidente. Isu ti mangibagi iti AB-Economics 3 iti nasao nga unibersidad.

Dagiti dadduma pay a napili nga opisial ti gunglo: Jovymar Tactac, bise-presidente; Glorina Coloma, sekretria; Marco Ramos, treasurero; Lili Ann Rafael, auditor; Jane Camagay, manarawidwid; ken Donato Orzame, agirakurak.

Dagiti mamagbaga: Adelgundo Agaloos ken Editha Pagulayan.

Idi Setiembre 30, 1991, impablaak ti Bannawag ti pannakareorganisa ti GUMIL St. Paul University. Napili ni Dominic Ruam a kas baro a presidente ti gunglo.

Dadduma pay a napili nga opisial: Freddie Masuli, bise-presidente; Anabelle Tuazon ken Gay Pasilabban, sekretario; Susana Tabbu, treasurera; Farley Tapiz, auditor; Melita Benito, manarawidwid; ken Edvelino Pascua, agirakurak.

Dagiti kameng ti hunta direktiba:  Jenerwin C. Bacuyag, Jovymar Tactac, Donato Orzame, Marco Ramos, Glorina Coloma, Victrio Martin, Jane Camagay, Everrete Lauretta, Lily Ann Rafael, ken Delfina Abella.

Napili a mutia ti gunglo ni Benita Oshio. Dagiti mamagbaga: Adelgundo Agaloos ken Editha Pagulayan.

awan masarakak ita a datos maipapan iti no ania ti napasamak iti gumil spu kalpasan ti 1991, ngem segun iti panagsaludsodko kadagiti maseknan a sigud a kamkameng idi, nagtultuloy ti gunglo agingga iti 1994. simmublat a presidente ni freddie masuli idi 1992-1993, ket ni met mary jane g. daligcon iti 1993-1994. idi nagturposen dagitoy, saanen a nareorganisa pay ti gumil iti spu–agingga ita. ngarud, 1990-1994 nga adda makunkuna a "GUMIL St. Paul University."

malagipko, idi addaakon iti spu idi 1996 a kas obrero, pasaray maidarirag kaniak nga apay a di koma mapagbiag manen ti gumil iti spu. kayatko la koma met, a. ngem diak man ammo ta basta naglumen metten ti interes dagiti estudiante nga ilokano iti gumgumil, agramanen dagiti sumagmamano idi a teachers, professors, employees a mahilig met iti bannawag, ilokano literature. awan ti mabukel a gumil ta awan metten ti mayat wenno interesadon. adda pay ketdi rigrigatnan ngamin idin ti agbuangay kadagiti organisasion iti uneg ti campus. kas maysa a privado ken catolico nga universidad, adu ti maiparit iti spu, kas koma dagiti fraternities ken sororities ken dagiti makunkuna a progressive/activist orgs. dagiti la organisasion nga addaan iti kontrol/tengngel ti administrasion ti mapalubosan. kabutengda unay iti spu dagita sabsabali a campus orgs lalo no national ta baka ket adda metten agrarali nga estudiante wenno makiramraman iti rali wenno demo. allergic unay ti spu kadagita, hehehe! makunak man daytoy, ta iti bukodko a padas, nasdaawak ta iti naminsan, idi medio nabiitak pay iti spu, napaayabanak iti administration office ket napalutpotak idi no ania dagitoy gumgumil a gunggunglo ti ilokano nga ip-ipanko iti biodatak wenno iti portfoliok (ta siempre, very proudak met idi, a, a mangimention a kamengak ti gumil filipinas ken dandani tinawen nga agatendarak iti kombensionna)–saan kadi ngata a fraternity daytoy (kaun-uni ngamin ti samahang ilokano–ta addaan word nga "ilokano") wenno grupo dagiti "subersibo"–saanak kadi ngata kano nga aktibista ta amangan ket no idauluakto ketdi, apo, ti pannakabuangay ti union iti spu (maiparit ti un-union iti spu, permi nga allergic ti spu kadayta, piman!) ket baka agwelga dagiti empleado! nakaisemak idi iti nalimed. inlawlawagko no ania dayta gumil, ti kaadda ti gunglo dagiti ilokano writers ken ti kaadda ti makunkuna nga ilokano literature, ti kaadda ti magasin a bannawag, etc. (masmasdaawak idi no apay a dida ammo no ania dayta "gumil" ket di kad’, aya, adda pay gumil spu?!?!). ngem siempre, diak pulos imbagbaga, a, piman, a sigudak a kameng ti college editors guild of the philippines (cegp) ken league of filipino students (lfs) idi addaak met, piman, iti kolehio. no imbagak ket baka pinapanawdak ket idi ngatan a di or-orasen, piman (ita la nga ibagak, hehe!)!

hmmm… subliantayo ti surat ni apo de ocampo… maawatan ngarud iti makunana a maysa gayam a kangrunaan a namkuatan ti spu a nagmula met iti bannawag diamond jubilee tree ket gapu iti gumil spu. ngem masdaawak ta apay ngarud a saan sa ketdi a nadakdakamat iti salaysay ("nagmula ti spup iti bannawag diamond jubilee tree," bannawag, disiembre 28, 2009, pp. 20-22) ti maipapan iti gumil spu, kadagiti estudiante a mannurat nga ilokano, wenno uray iti banag a "nabayagen nga adda urnongna a Bannawag iti bibliotekana" ti spu? di kad’ mainugot la koma nga adda met dagiti mannurat nga ilokano iti programa, nangruna dagiti fundador iti gumil spu a da appo jenerwin bacuyag (a maysa itan a bokal iti segundo distrito ti cagayan) ken jovymar tactac (councilor idiay ilida a sta. teresita). mayat koma no naawis dagitoy ket nakipagmulada met iti jubilee tree iti solar ti spu. wenno saan, adda koma met pannakabagi uray ti gumil cagayan a mismo, di kadi? adu a kameng ti gumil cagayan ket residente iti tuguegarao. no binsaek a basaen dagiti nagan a nadakamat a nakipagmula iti kayo, awan ti mabigbigko a taga-gumil wenno mannurat nga ilokano (malaksid siempre ken ni apo jim domingo).

ngem ala, pagsayaatanna ketdi ta narugianen iti spu ti panangbigbigda iti bannawag ken kadagiti mannurat nga ilokano nga agsursurat itoy a magasin. rugianda met koma pay ngaruden a bigbigen ken padayawan ti kultura ken literatura nga ilokano babaen ti panangiramanda iti ilokano lit kadagiti kursoda iti humanities ken arts and sciences, wenno babaen ti panangiramanda kadagiti ad-adu pay kansion nga ilokano iti kantaen ti spu chorale, wenno iti panangipabuyada kadagiti sarzuela wenno comedia wenno drama nga ilokano. ken biagenda koma manen ti gumil spu ken bigbigenda met dagiti paulinian a mannurat nga ilokano.

awisenkay’ man ketdi, nangruna dagiti addan facebook accountna, nga umaydakami kadkaduaen iti daytoy naluktan a grupo dagiti managayat, mangipatpateg, mangisaksakit, mangilunglungalong iti literatura nga ilokano iti facebook.

adda "bassit laeng" a dap-ayan sadiay a pakaidasdasaran ti sumagmamano a napipintas ken napapateg a topiko maipapan iti ilokano literature, panagsuratan, maipapan kadagiti mannurat nga ilokano, ti bannawag, ti gumil ken adu pay.

umaykayon, dikay’ agbatbati!

nabara latta ti saritaan maipapan kadagiti pammadayaw wenno awards nga it-ited ti gumil filipinas (gf), kangrunaanna ti pedro bucaneg award ken ti leona florentino award. kas sagudayen iti gf, dagitoy kano nga awards dagiti "kangatuan a pammadayaw nga ipapaay ti gumil filipinas kadagiti mapilina a mannurat nga ilokano (bucaneg iti lalaki, florentino iti babai) a nakaaramid iti naisangsangayan a gapuanan a mangpadur-as iti literatura iloko" wenno kadagiti "mannurat a mabigbigen ti nagapuananda iti pannakapabaknang ti literatura ilokana" (kas nailanad iti libro a "gumil filipinas: 25 a tawen (1968-1993)" nga inedit da reynaldo a. duque ken cles b. rambaud).

saan a mapagduaduaan a nagapuanan/magapgapuanan wenno naaramidan/maar-aramidan iti pannakabaknang ken pannakapadur-as iti literatura nga ilokano/iloko. no gapuanan ngarud ken aramid, kayatna a sawen, masapul nga adda naan-anay a makita wenno mabasa a gapuanan ti maysa a mannurat a nakaigapuanan ti pannakapadur-as ti literatura wenno panagsuratan. siempre, agsipud ta mannurat la ngarud ken panagsuratan ti maseknan, sinuratan ngarud ti nasken a makita/mabasa. mabalin nga adu wenno sumagmamano a nobela, adu a sarita, adu a daniw, adu a drama, adu a salaysay, adu a piesa iti kritisismo iti literatura. ta ania pay koma ti nasken a maipakita a gapuanan/nagapuanan no di dayta kaadu ti sinuratan? ngem saan la nga adu, nasnasken met ti kalidad wenno kabaked dagita a sinuratan. nasken nga agkadua dagita: quantity ken quality ti sinuratan. wen, masapul. ta saan nga asi-asi dayta "mannurat a mabigbigen ti nagapuananna iti pannakapabaknang ti literatura ilokana." masapul kano a mabigbigbig dagiti nagapuananna, dagiti sinuratanna, dagiti naaramidanna. nasken nga adu, nasken a de-kalidad. addaan iti makunkuna a mabigbigbig a body of work daytoy a mannurat.

ngem saan la a body of work. no kunam a "nakaaramid iti naisangsangayan a gapuanan a mangpadur-as iti literatura iloko" saan la a sinuratan dayta. nagapuananna kas mannurat wenno literary artist a nangilungalong iti pannakapatan-ay ken pannakasalimetmet ken pannakataginayon ti literatura ken ti lengguahe daytoy a literatura ken ti kultura a puon ken ramut dayta a literatura.

isu a saan a bastabasta met gayam, a, ti mapadayawan kadagita nga awards. pudno ti kunkunada a manmano laeng kadagiti nagadu a mannurat nga ilokano ti mapilpili a maipaayan iti dayta a pammadayaw. dagitay laeng pudno ken pudpudno a maikari ti rebbengna a maikkan kadagita nga awards, bucaneg man wenno florentino, kas panangpadayaw metten, a, iti lagip dagiti nakaipanaganan dagita nga awards, da pedro bucaneg ken leona florentino-de los reyes. ditay’ koma barengbarengen ti nagan, ditay’ koma iluges ti dayaw dagitoy nga appo a pangamaen ken panginaentayo a mannurat nga ilokano.

kabayatanna, kayatko a sarurongan ti paliiw–ta kas naagapaden dagiti kangrunaan a kriteria iti ngato (naisangsangayan ken mabigbigbig a nagapuanan ken gapuanan iti pannakapabaknang ken pannakapadur-as ti literatura nga ilokano)–a saan a nasken ditoy ti kunkunada a "seniority" wenno kinataengen ti nasken a mapadayawan tapno laeng mapadayawan. kontrario dayta iti panggep ti gf iti daytoy nga awards ta limlimitaranna dagiti kayatna a "padayawan." apay ketdin a dagiti laeng agtawen iti 60 wenno 50 agpangato ti nasken a mapadayawan iti dayta a pammadayaw? isuda laeng kadi dagiti addaan iti "naisangsangayan ken mabigbigbig a nagapuanan ken gapuanan iti pannakapabaknang ken pannakapadur-as ti literatura nga ilokano?" adda diskriminasionna no dayta ti maipapilit a maipakat iti kada panagpilida iti awardees. saan koma a mausar dayta nga award a kasla pangunsuelo laengen kadagiti lakayen ken baketen a mannurat a naliplipatanen wenno awanen iti sirkulasion a kas kunada (nupay rebbengna a mapadayawanda no maikarida a mapadayawan tapno mabigbig met ti/dagiti nagapuananda).

adtoy man ti listaan dagiti mannurat a naipaayanen iti bucaneg ken florentino awards:

Pedro Bucaneg Awardees
1978: Marcelino Foronda Jr., Gregorio C. Laconsay
1979: David D. Campañano
1989: Leandro B. Ablang, Benito S. De Castro, Atty. Benjamin M. Pascual, Jose Acance, Rene B. Ragunton
1990: Dr. Godofredo S. Reyes
1991: Jeremias A. Calixto, Atty. Arsenio Ramel Jr., John Nolasco Arieta, Mario A. Albalos (posthumous)
1992: Arturo M. Padua, Pacifico D. Espanto, Arturo G. Buenavista, Melecio D. Ballesteros, Alfredo T. Daguio
1993: Pelagio A. Alcantara, Juan B. Quimba, Jose A. Bragado, Eliodoro P. Lorenzo, Severino A. Lazo, Segundo La. Foronda, Primitivo Guerrero, Benjamin A. Gray, Antonio Sanchez Encarnacion, Constante C. Casabar
1994: Leonardo Q. Belen, Pedro Limos, Melchor Gasmen, Metodio Velasco, Guillermo Andaya, Pedro Ubongen, Bienvenido Cabras, Paterno Ojastro, Mauro Guico, Abraham Pasion. Posthumous awardees: Benjamin F. Aurelio, Jose Teñoso, Estanislao Teñoso, Placido Real Jr.
1995: Alejandrino Hufana
1996: Prescillano N. Bermudez, Juan Alegre, Trinidad Pe Benito
1997: Gregorio T. Amano
2000: Dionisio S. Bulong, Juan S.P. Hidalgo Jr., Manuel S. Diaz, Casimiro Is. De Guzman
2001: Peter La. Julian, Meliton Gal. Brillantes, Francisco Quitasol
2002: Ricarte Agnes, Fr. Amador Foz, Lorenzo G. Tabin, Jaime P. Lucas, Amado I. Yoro
2003: Samuel F. Corpuz, Salvador A. Espejo; Reynaldo A. Duque
2004: Edilberto H. Angco
2005: Arsenio B. Cortez
2006: Fernando B. Sanchez, Severino V. Pablo, Herminigildo A. Viloria
2007: Baldovino Ab. Valdez
2008: Francisco T. Ponce
2009: Aurelio S. Agcaoili

Leona Florentino Awardees
1976: Doña Josefa Edralin Marcos
1978: Pacita Cabulera-Saludes, Manuela Ravelo-Ablan
1993: Dr. Dedicacion Agatep-Reyes, Estela Rimorin-Gordo, Luz Flores Bello
1994: Crispina Balderas-Bragado
2002: Onofrecia I. Ibarra
2003: awan naikkan
2004: awan naikkan
2005: Gladys Menor
2006: awan naikkan
2007: Cresencia Robianes-Alcantara
2008: Ruperta Ramos-Asuncion
2009: Elizabeth Madarang-Raquel

dagita man, appo, dagiti madaydayaw ken mabigbigbig a mannurattayo nga ilokano a pinadayawanen ti gumil filipinas.

nupay kasta, nakadidillaw ti kaawan a nairaman ti sumagmamano a maibilang met a teddek ti literatura ilokano.

a mabalin a di pay ngata panawen a mabigbig ken mapadayawanda? wenno linipaten dagiti maseknan?

di la ngarud maliklikan no kua ti agipato a kasla adda nga agpayso agat-nagelgel a baraniw. a dimo mapuotan a panunoten a maal-alan sa la nga agpayso met iti ginnayyeman, kinnaduaan, compadrazgo, ti sistema wenno proseso ti panagpilida kadagiti "mabigbigbig" ken "madaydayaw" a mannurat nga ilokano.

ngem rebbengna a mapadayawan amin a maikari a mapadayawan. awan koma ti mailanglangi gapu ta awan man laengen ti makalagip iti maysa a mannurat nga adu met ti nagapuananna iti naglabas. wenno gapu ta awan man laeng ti gagayyem wenno kokompadre wenno kokomadrena nga "adda wenno asideg iti dalikan" a manginominar met wenno mangmanok, piman, kenkuana.

kas koma kadagiti sumaganad a pimmusayen a mamannurat nga uray man la posthumous award koma ti maipaay (a sumagmamano kadakuada nupay maikarida idin sibibiagda pay, di man la nalagip a napadayawan ida):

Donato B. Abanilla
Dindo Flo. Acosta
William V. Alvarado
Bernardino C. Alzate
Rogelio A. Aquino
Bagnos G. Cudiamat
Leticia A. Fariñas
Lorenzo M. Galapir
Glicerio C. Gallardo
Benjamin Garma
Benny Ponce Lopez
Lina Lorenzo-Sumaoang
Demosthenes D. Mauricio
Renato A. Paat
Juanito M. Pangangaan
Bernardo D. Tabbada
Jose A. Velasco
Amelia A. Venenciano-Viloria

wenno kadagitoy sumaganad sumagmamano a mannurat a panagkunak laeng ket maikarkarida met a mapadayawan:

para bucaneg:

Fredelito A. Lazo
T. Gabriel Tugade
Donel B. Pacis
Firmo A. Estocapio
Herminio Calica
Gregorio Bermudez
Joven F. Costales
Cristino I. Inay
Vivencio S. Baclig
Nole V. Lansangan
Roland Al. Bueno
Paul B. Zafaralla
Guillermo I. Concepcion
Fernando Obado
Pedro Z. Dela Guardia
Lolito Q. Peig
Manuel D. Benosa
Genaro Sumaoang
Crisostomo M. Ilustre
Agustin DC. Rubin
Rodolfo R. Tabaco
Vicente P. Palcong
Ernesto Bisquera
Ronnie R. Redilla
Eldorado  E. Licos
Manuel G. Corrales
Dominador G. Lagmay
Ernesto Cadiz
Daniel Gaces
Jim P. Domingo
Rodrigo M. Manongdo
Solomon V. Benitez
Elpidio Unabia
Rosito D. Pimentero
Herman G. Tabin
Benedicto C. Tadena
Honor Blanco Cabie
Rogelio Mac. Acoba
Boni A. Mendoza
Val G. Idica
Martin T. Rochina
Jacinto B. De Peralta
Amor Cabaccang
Danilo A. Bautista
Rogie C. Baysa
Virgilio D. Domaloy

para florentino:

para kaniak, nakaskasdaaw man a di pay napadayawan dagiti kas iti kalibre a mannurat da fredelito lazo, t. gabriel tugade, donel pacis, firmo estocapio, herminio calica, cristino inay, guillermo concepcion wenno atty. lansangan ken judge baclig a di pay naikkan iti bucaneg! wenno iti kas kada eden bulong, crispina belen, sinamar tabin, amelia ramos a di pay naikkan iti florentino!

it’s about time a padayawantayo dagiti maikari a mapadayawan!

ket karit dayta iti agdama a liderato ti gumil filipinas. ti kunak, saan koman nga agpannuray wenno aguray ti gf iti nominations. saan kadi a mabalin a mangbukel ti gf iti maysa a transparent nga awards committee a makaammon nga agsukisok, agarisit, agpili iti rumbeng a mapadayawan? wen, transparent, lukat ken nawaya a makita ken mabinsir ti amin tapno awan makunkuna ti agkuna ket iti kasta awan ti tumaud a kontrobersia wenno anomalia. ket no adda man nominasion, maipublikar tapno makita ti amin no sino ti nominee ken ti naginominar. ken nasken nga i-produce ti nagnominar dagiti pammaneknek iti body of work ti nomineena.

baro a tawen man gayamen. naliwayan manen ti agipanablaagen.

din sa ketdin ammo ti kudkoden. iti kaadu ti aramid. ken ar-aramiden.

ne, apay nga adda met rimana ‘toy maikur-iten? agdandaniwak sa metten?

saan. nairanranana laeng.

ngem ania ngay ita ta baro a tawen manen?

adu koma ti innak ita maikur-it. ammoyon, adda madama a gubat. gubat sadiay gaza ti kunak. anian sa ket ti inka pampanunoten a gubat, aya? ngem wen, adda pay daytay gubat a narugian idi pay napan a tawen nga agarup kagiddanna a bimtak ti rupak iti baeten ti israel ken dagiti hamas. ti ammok, saanak ketdi a karaman iti dayta a "gubat" a kunkunada. ngem pakaseknak ketdi kas pakaseknan ti amin a mannurat nga ilokano ken amin a mangipatpateg iti literatura nga iloko wenno ilokano. addayta, mannurat nadakamatkon. wen, ta umatipukpok dagiti agsasagadsad a pabanto ken pabettak a sursurat (pay met! ta ania kad’ ti paglaingan, aya, ti mannurat ngamin no di surat–panagsurat, sursurat?) nga arigna kakasla rockets ti hamas ken aerial bombardment ti israeli. addanto met siguro kayatko a kunaen ditoy blog maipapan kadagitoy a pasamak. ngem saan pay nga ita man ta sarabuek ti baro a tawen iti sabali a wagas.

kas damo a panablaag iti 2009, manglaglagipak ket danggayandak.

agipabuyaak iti ladladawan ti daan a panawen itoy a baro a tawen.

panglaglagipan iti napalabas, iti dimmaan a tawen.

ket natural, ladladawan dagiti mannurat. bay-am man pay la dagita "gubgubat". imbes nga agkaraibalantad dita a bangbangkay ti palestino ti mabuybuya a courtesy ti media nangruna iti tv kangrunaan iti aljazeera (a pakadlawan latta ti bias ti media ken iti sensationalism iti media: kaaduan wenno bin-ig a dagitay ladladawan ti sibilian with special focus kadagiti ubbing ti maipabpabuya wenno maipakpakita iti nakaam-ames a kapay-anda kas biktima dagiti israeli–a kas man awan a pulos ti matmatay a hamas militants, saan a maipakita dagitoy [malaksid no nangato a hamas official]; natural, sabali ti gubuayen dagitoy a propagandistic a nakaap-aprang nga imahen ti gubat ken patay, tignayennaka saan la a mangaasi iti kapay-an dagiti nakakaasi a gazans ngem nangnangruna aronanna ti pungtot ket panangilunod iti kinadangkok ti israel), adtoy man, saan a casualties of war ti intay’ buyaen no maipapan kadagiti mannurat. casualties of years ketdi, dagitoyda man:

1992 daytoy. bulan ti agosto. sadiay laoag city. awarding ti graafil. daniw ti napagsasalipan idi a tawen. katkategoria a propesional ken estudiante. nairaman iti ladawan, nakatakder iti likud, agpakanawan, da appo gregorio t. amano (hurado), prescillano n. bermudez (graafil secretariat), cles b. rambaud (1st prize winner, professional category), daniel l. nesperos (3rd, student category), mary jane g. daligcon (4th, student category), ken renato a. taylan (5th, student category). dagiti nakamasngaad, agpakanawan, adda dita da appo prodie gar. padios (2nd, professional category), rva (1st, student category), joel l. bagasol, oswald a. valente, ken delfin dumayas. dagiti dadduma a karetratomi, diak malagipen ti nagnaganda, kaaduan kadakuada ti estudiante iti mmsu-it. [diyo malasin ida? iklik ditoy iti dakdakkel a ladawan]

iti gumil filipinas convention daytoy idiay ciudad ti san fernando, la union idi (1993, no diak agriro). agpakanawan, nelson g. daligcon (iti likudan), cles b. rambaud, oswald a. valente, rva, abril varilla (iti likudan), ken mary jane g. daligcon.

iti isu met la a gf convention iti san fernando. agpakanawan, suerte cudal, oswald a. valente, joel b. manuel (likudan), renato a. taylan, giovanni l. palomares (likudan), milaflor morales, mary jane g. daligcon, ken nelson g. daligcon.

gf convention iti agoo, la union idi 1994. awarding ceremonies ti salip iti sarita ti kokua no lima hawaii literary awards. agpakanawan, reynaldo a. duque (partially hidden ti mic ken rostrum), edilberto h. angco, dionisio s. bulong (hurado), dra. dedicacion agatep-reyes, dr. godofredo s. reyes, mario g. rosal (pangulo ti hurado), ricarte a. agnes (sponsor), rva (winner, 1st). diak malagipen dagiti kaduami iti entablado, pannakabagida dagiti dadduma nga sponsors ti awards.

ciudad ti batac. 1994. kalpasan ti papanmi isasarungkar iti marcos museum (likud). gapgapumi iti agoo, kalpasan ti gf convention. kimmuyogkami ken oswald (a. valente, nangretrato) ket napankam’ pimmasiar sadiay barioda a comcomloong idiay currimao. kaduak iti ladawan ni leander c. domingo ken john b. buhay. addakam’ pay la ken john idi iti valley journal, maysa a weekly a nakabase iti bambang, nueva vizcaya. ni leander ti publisher ken executive editor, ni john ti literary editor, siak met ti editor-in-chief.

1995. gf convention idiay novaliches, q.c. agpakanawan, teresita viduya (future mrs. reynald antonio!), oswald a. valente, john b. buhay (partially hidden), judy o. cajigal (daksanggasat ta saan a natuloy a future mrs. oswald valente!), rva, mary jane g. daligcon (gasatna kano ta nagbalin a mrs. rva), maelany binbinon. aida c. tiama, ken linda lingbaon-bulong (ubbana ti balasangna).

maysa kadagiti kunkunak a nagatangko a "cheap books" iti nbs-tuguegarao daytoy baro a novela ni lualhati bautista a "desaparesidos." cheap ta P150 laeng, a kas met laeng ka-cheap dagiti dadduma a librona a mailaklako a kas iti "dekada ‘70," "bata, bata, paano ka ginawa?," "’gapo" kdpy. ngem uray makuna a saglalaka (saglalaka, dim’ ket kunkuna, aya, ta estratehia daytoy ti komersial a panagipablaak, ag-mass produceka iti pocketbook-style a literary work dagiti sikat nga autor, iti uray cheap printing materials, ilakom a nalaka, ket addayta, kasla hot cakes a gatangendan, sika), ammom metten, basta no obra ni lualhati bautista, saan a saglalaka ti kalidad ti novela. nakapimpintek a realismo, social realism a nakabilbileg ken nakaap-aprang.

daytoy "desaparesidos," umarngi iti tema wenno subject iti "dekada ‘70." maipapan met la iti martial law. iti diktadoria. ken iti panagari-ari ken panaglablabes nangruna dagiti militar kadagidi a panawen. nupay kasta, immurdas ken dimmur-as iti post-edsa people power revolution ti panawen ti "desaparesidos." estoria daytoyen dagiti biktima ti kallabes a martial law regime. saanda laengen a laglagipen ti napasaranda iti ima dagiti militar ta saandan a nasken a lagipen ta paseten ti biagda ti padasda, saanen a nasken a malagip ket isapsapulanda iti agdama iti closure, nangruna ket adu dagiti mapukpukaw a sapsapulenda pay laeng ken mabalin a didan masapulan, annak man, ipatpateg a tattao, kinatao wenno katatao.

no nabasayo ti "dekada ‘70" (maiganetget a basaen ti orihinal a version daytoy, a saan la a buyaen ti peliculana) ket naaliaw wenno naasiankayo iti nagpasaran dagiti karakter sadiay, ad-adda nga agkintayegkayo iti kinasabrak ken kinasaem la unay ti kinapudno iti "desaparesidos." adtoy manen ti kaay-ayotayo nga estilo ti prosa ken panagfikfiksion ni bautista. nalag-an, simple, taglish. ngem inna iparang ken iparangarang ti nakaam-ames ken nakaap-aprang iti awanan kinamikki ken kinamanagimpaparang a panangiladawan ken panangidalget iti nakem, konsensia ken pannakaawat.

sampolantayo dagitoy a paset ti novela:

awan pay nabasak, siempre, a kakasta a kaprangka wenno kadiretso wenno kadursok a panangiladawan iti literatura nga iloko. ket no parikuttayonto payen dagita "tagidaksentayo" la unay a balbalikas iti sex a kas kadagita "putang ina," "kantot," "salsal," "suso," kada "tamod," ’sinno koma ita ti makaitured nga agsurat ken agipablaak met iti kas kadagita isursurat ken panagsursurat ni bautista?

ala man, ’sinno ti makaitured a mangisurat iti "ukininam!" wenno "yutniinam!" sa maipablaak? agpatinggatay’ laeng met, piman, iti "’niinam!" wenno "ukistibulong!" ta dagita laeng ti nadaydayaw wenno nanakman kan’ pay idi, aya, a maipablaak wenno mabasa ti kaaduan a pipol. piman.

’sinno ti makaitured a mangisurat iti "Ke’ no iiyutendakan ngay, dim’ pay la ammo?" "Iyutem ket kais-isbona laeng, nakaang-angseg, a, deyta!" wenno "Ket kabayatan a babbaboyen dagiti soldado, adda nagsalsal kadagitoy a sangonsango. Ammona ta impunas daytoy iti rupana ti kapsit. Impilit pay daytoy nga inserrek ti ramay daytoy iti bibigna."

awan la ketdi. sumken la ketdi manen daytay moralista la unay a mentalidadtayo a mannurat nga ilokano a narugit, naalas, kinabastos, awanan modo, awanan urbanidad ti kakasta nga isurat ken masurat.

kangrunaanna, awan pay nabasak ketdi a fiksion nga iloko maipapan iti martial law a nangiparang nga awanan amak ken bias iti side dagiti biktima ti diktadoria (laksid, siempre, iti english, ta adda met dagiti nagsursurat maipapan iti kinadangkok ti martial law, kas kada f. sionil jose, gregorio brillantes, ken of course, ni jose maria sison. ilokano dagitoy!). awan pay ammok a nagsursurat nga ilokano a mannurat iti iloko maipapan iti nalidem ken nakaal-alingget a paspasamak iti martial law. no adda man nasurat wenno nagsurat idi, bin-ig a pammadayaw ken/wenno developmental wenno ‘tay moralista a kita ti fiksion maipapan iti kinaimbag ken kinasayaat ken kinatan-ok ti bagong lipunan, green revolution, masagana 99, kabataang barangay, wenno iti kinamalalaki ni fm, kinapusaksak ni imelda, wenno ketdi iti kinasiglat ken kinabannuar dagiti armendo a pc a makilablaban kadagiti demonio a burangen a komunista ken agkilaw iti batillog a juramentado a moro a nagtagi-kris, kdpy.

which is just natural met ketdi. dimo mapabasol dagiti mannurat nga ilokano idi, a. alangan met a tuladenda idi, aya, dagiti dadduma nga aktibista a mannurat a tagalog a nakawaywaya nga agsursurat iti kayatda a suraten maipapan wenno kontra iti martial law wenno ken ni marcos. awan ti mannurat nnga ilokano nga aktibista idi. malaksid laeng iti kas ken daydi apo donato b. abanilla ti abra nga aktibo a maibilang kadagiti bannuar ti fqs. ken dadduma pay dita nga adda iti u.g. idi. hmm, tagtagilakaem met, aya, ngamin ti agintutured kadagidi a panawen? nalabit, agamak ti dadduma nga ilokano writers idi iti pagpaspasaran dagiti tagalog ken dadduma pay a writers a matiltiliw sa mai-detain iti istakeds ti militar. sa maparparigat. sa agpukaw lattan. desaparecidos. ngem ita ketdin, pagtangsit ketdi dagidi writers idi a naibalud, detainees, dagiti na-torture, nagasat a di naipalnaaw, ti padasda iti panawen ti martial law. nakain-indaklan man ita a kas badge of honor a kasla badge of courage ti napintas a gasatda a naikulong, naparparigat idi panawen ni lakay marcial. adda nga adda a mabasam dayta iti biodata dagitoy a mannurat, dayta nagpasaranda.

aniaka ketdin, ania ngay, piman, ti maexpektarmo kadagiti mannurat nga ilokano idi dekada sitenta ken early ’80s? ket no ninto pay apo marcos idi ti honorary president ti gumil filipinas, kadagidi a panawen! natural, no agsuratda idi, kaaduan kadakuada, bin-ig a panangidaydayaw ken panangisaksakit iti "baro a kagimongan" (padasem, kas pagarigan nga ukagen daytay antolohia ti gumil filipinas a "ferdinand e. marcos: kalasag ti filipinas" a ruknoy pay iti kasangay daydi fm). ’sinno koma met a mannurat nga ilokano idi, aya, ti di mangitangsit wenno mangilastog a "kammannuratanda" ken "kagumilanda" ti presidente ti republica ti filipinas? rabrabakem dayta?

dayta ti maysa met a kunaek a "nakas-ang" a panawen wenno era ti literatura iloko. awanantayo iti maipagpannakkel met a kontribusion a protest literature iti panawen ti linteg-militar a kas iti itangtangsit dagiti mannurat a tagalog a nagadu nga produktoda (malaksid, siempre, iti sinuratan dagitay’ ilokano nga adda iti limed wenno underground a tignayan; nupay agtalinaed a limed wenno maikurkurimed dagitoy ket agingga ita manmano pay laeng ti rimmuar wenno mairuruar).

ayna, adun sa pay ketdi ti nasken nga isurattayo, aramidentayo, tignayentayo tapno makompleto ken mapnektayo iti bukodtay’ met kano, aya, a literatura a pukawpukaw sa met, piman.

adda pay nayonna daytoy pannakigumilko ‘diay currimao…

adu pay, a. ngem adtoy man, mangipabuyaak la iti maysa a ladawan ita. ala daytoy manipud iti luganmi idi agawidkamin. nasarunomi daytoy a bus nga agpa-cagayan iti paset ti ili ti pasuquin (a dimmagasanmi a naggatangan iti asin, bawang, lasona, basi, sukat’ basi).

immanay man la a rayray-awmin (dakami iti lugan, kakaduak da appo tony & arthur urata, dr. jim domingo, atanud jobert pacnis, kdpy.) dagitoy nakasurat iti likud ti nasao a bus. sapay nabayag a nasarunomi ta manipud pasuquin aginggan idiay sta. praxedes.

very smart the bus, di kadi? we satisfy laugh and giggle reading the writes in the bus back! how funny we was!

ngem seriously, adu ti ginubuay daytoy a diskusion ken diskurso. adu ti napagsasaritaanmi maipapan iti grammar, usage, applications ti lengguahe, english man wenno iloko. isu a we satisfy so much to their service, we will tell to management. nyehehe! 

sumagmamano a paliiw iti naangay nga eleksion ti baro nga ofisiales ti gf iti kallabes a kombension idiay currimao:

1. kadagiti naimatangakon nga eleksion ti gf, daytoy ti maysa a, no di man isu ti, katalnaan, kaannayasan, kadalusan. awan adu a sao, awan adu a sinsinnao. awan apa, pinnabasol, awan adu a saludsod wenno reklamo a rimsua ita. ket awan met ti adu a kandidato/nagkandidato ketdi ita nga eleksion. anbilibabol!

2. ti la para presidente ti nagbalubal. ket duduada pay. dadduma a pagtakeman (kas koma para bise, secretario, business manager, auditor, pro), dagiti la nainominar wenno nagpainominar ti timmaray. awan kinalabanda iti puestoda. uray dagiti para direktor wenno kameng ti hunta direktiba, pitpito laeng ti nagpapili ket natural automatikda a nangabak. ta kurang pay ketdi, a, ti nagpapili a para direktor ta walo koma ngarud ti masapul. diak ammo no apay a saan sa a nadesidir daytoy ti nagpaay a comelec ta rebbengna a walo koma a direktor ti nabutosan.

3. awan sa ketdin unay interesado nga agofisial ngatan iti gumil filipinas? sigsigud ket mapagiinnagawan dagitoy a puesto. sigsigud, adu ti agkandidato. apay itan ta pati para direktor, kurang payen? nauma ngatan dagiti siguden a nauma wenno maum-uman iti nakaro a politika ken pinnolitika iti gumil filipinas? panagkitak ket kasla senial, kasla signos daytoy ti naulimek a protesta. naimbag ketdi ta adda pay, a, nagkandidato wenno nagpapili.

4. manen, naawisak nga agkandidato iti para direktor. ngem manen, i politely declined. naibagak metten dagiti rason no apay diak mabalin wenno diak pay la mabalin nga agofisial iti gf. bagida pay latta. addanto ngata panawenna, a, met. saan pay nga ita. nupay adu met dagiti kayatko wenno sirmatak a plano wenno projecto maipanggep iti gunglo dagiti mannurat nga ilokano ken iti literatura nga iloko, maaramidko pay met la ngata ti sumagmamano kadagitoy babaen ti bukod ken bukbukodko a panangigannuat wenno panangirusat, iti man ikub wenno ruar ti gumil filipinas.

5. ti ket imasna, idi maibasa dagiti balota, adda ketdin nagang-angaw sa a nangibutos iti naganko iti listaanda para direktor, hehehe! ne, ket no kimmandidatuak met koma ket adda met gayam bumutos, aya, kaniak.

6. sakbay ti eleksion gayam, naipresenta dagiti revision, mabalbaliwan wenno proposed amendments iti constitution and bylaws ti gf. kunak no addada major provisions wenno paset a maamendaran. awan met ketdi. sagbabassit la a kasla panangatur ti naaramid iti sumagmamano a texto ti sumagmamano nga alagaden iti panagkameng ken wen, manen, pannakabutos ti ofisiales. ibinsakto iti sumarsaruno a panablaag dagiti amended a paset, kas naiwaragawag ken naiparang iti kombension.

7. maipapan iti pannakabukel dagiti chapter ti gf, inanamaek a maamendaran wenno mainayon ti kaso dagiti virtual a grupo wenno gunglo dagiti mannurat nga ilokano a kas koma dagiti ilokano writer bloggers wenno dagiti mannurat nga ilokano iti web ken sabsabali pay a yuyeng a virtual. ngem awan sa a talaga ti lugarna ti kastoy a penomenon iti gumil filipinas. saanto latta ngarud a mabalin wenno mapalubosan a maaddaan iti gumil chapter iti cyberspace. wenno uray iti langit la koma, uray pay no mayang-angaw nga addan chapter ti gumil iti langit, ti GUMIL Langit, a nakaikamengan kano dagiti pimmusayen ken nagpalangit a mamannurat nga ilokano. seriously, it’s about time a sanguen daytoy ti liderato ti gumil filipinas. tapno di met a maud-udi, a. paseten ti biag ken culturatayo ti internet, ti web, ti blogs. apay nga itulok ti gf a paud-udi latta?

8. nayonakto pay. kabayatanna, adtoy ti sumagmamano a pics. manen, no need a makapsionan:

naliwayak sa metten ti agipadigo iti padas/paliiwko iti kallabes a gf kombension…

ala, adtoy ti naimas nga ipadigok ita.

paset met daytoy ti regular a panaggugumil ket, ‘tay "aglibas" wenno "pumuga" iti ikub ti kombensionan ket adda pagpaingan a nagmayat a lugar. wen, iti kangitingitan sa ti leclecture iti maikadua nga aldaw ti kombension, naglibaskamin, dakami a sumagmamano a taga-cagayan (dakami, inaganak lattan: siak, ni atanud freddie masuli, atanud dexter fabito, da agkabagis nga appo tony & arthur urata, ken da apo bokal vilmer viloria ken komanderna, kdpy) ket napankami iti yan dagiti kabagian ni apo vilmer iti san nicolas, ilocos norte.

ket sadiay, iti karayan padsan, napankami nagburak iti rama.

ken nagburarog.

adtoyda ti pammaneknek, makaammokayon a mangimutektek (hmm, haanen a masapul ti kapsion):

nagbalin manen a food blog san daytoy blagkon. i can’t resist a di iposte dagitoy a pics. ania, adda manen kumanakruod ti karabukobnan san iti panagtiltilmonna?

adtoy pay, daytoy ti labayko idi nalagipmi ti nangan (iti nainnapuyan), nilingta iti kamatis a bugbugian a birot ken tilapia latta, tinuno a kippi, pinakbet, ken ensalada a naganus a bunga ti utong ken pallang:

pics pay. group pics met ita. ket posing-posing latta, a. bassit la ti naalak a ladladawan. ngem pagaanusan ti adda a mabuya:

1. nakagumil met la manen datao. dimges met la ti iliw a makakita ken makaabrasa ken makadenna manen dagiti gagayyem, kakadua, kakabsat a mannurat, nangruna dagiti kabaddungalan ken ka-batch ti pluma.

2. ken, maysa a kangrunaan a nakakombinsirak iti riknak, innak man met makigumil ita ta igid manen ti baybay daytoy paggugumilan, adda manen gundaway a makalang-ab iti sang-aw ti baybay wenno iti atibuor ti kadaratan. hmm, adda manen tiansa datao nga agtaneb iti baybay, beach kunam man, kunkunak. wen, a, ta kadagiti nabasak nga articulo iti bannawag a naipablaak kasakbayan ti gf convention, maysa a naipangruna ti banag a kaadu kano ti beach resorts wenno iti kapintas dagiti playa ti currimao. currimao ngarud, ili a dildilpatan kano wenno lablablaban pay ketdi ti baybay. iti maysa a kas kadatao nga adayo iti beach a mabisbisinan iti baybay, ay, ket, maysa daytoy a di mapagkedkedan nga awis. ket nalagipko dagiti pannakigumilko idi idiay suso beach idiay sta. maria, wenno iti tabucolan idiay santa, wenno uray idiay narvacan. nagumaak met idi, a, a napan nagdigdigos iti baybay no kasta a bigbigat ken iti rumabii.

3. ti ammok, daytoy pakaangayan ti kombension nga ernesto go complex a kunkunada, adda a mismo iti beach wenno asideg laeng iti baybay.

4. saan gayam, piman. adayo iti baybay ta adda a mismo iti centro, iti poblacion, iti abay a mismo ti presidencia. medio asideg met ketdin ti baybay ngem masapul a pagpagnaem. wenno agtraysikelka. ken no kayatmo ti beach a ‘tay kadaratan a di ket kadilian, masapul a sumrekka kadagiti beach resorts. ket no sumrekka, masapul nga agbayadka, a, alangan met a libre. ala, ket pangturista met ngarud ti presioda, kaka, atanud, kabsat, awan met makukuarta ngarud isu nga inanusan la dataon ken dagitay kakaduak ti napan nagpagnapagna iti yan ti seawall wenno boulevard ket ngata daydiay, iti sango (wenno likud ket ngata) ‘tay nabaybay-an/binaybay-anda a daan a simbaan (a nagkampuan metten ti maysa a construction company? sayang pay, ta awan sa ket panangisakitda iti historia wenno cultura ta imbes a mapreserba koma ti daan a simbaan, pagbalinenda metten a pagilebbenan ti darat, bato, bisil, piman.)

5. isu a purnada ‘tay panggepko nga agswimming koma met piman. diak nausar ‘tay intugotko a swimming trunk a.k.a purontong/walking short, hehehe! uray dagitay dadduma a kakadua, expektarenda met gayam a beach ti paggugumilan. uray la koman kadilian kano no isu, basta igid ti baybay.

6. ‘ton maminsan, no currimao manen ti venue ti kombension, maymayat siguro no ‘diay laengen bambantay, turturod, kas koma ‘diay yan da apo kapitan oswald valente ‘diay comcomloong. uray sapaw wenno kalapaw laengen ti paggugumilan, nasadsadiwa ket ngata ti angin ken temperatura sadiay turturod. baybay-amon ti agarapaap iti baybay.

7. ket babay. ituloykontot’ agipanablaag maipapan iti manmano la manen a pannakigumil datao. adu pay ti ibingayko a palpaliiw ken padpadas.

8. pictures! ala, pabuyaankayo:

abrilton ngem….

1. awan pay nasuratko wenno naisaganak a pakisalipko met koma iti maysa a kangrunaan a pasalip (ammoyo daytan, kakadua a mannakisalip, ‘tay agdeadline kadaytoy abril). addan nakasagana a suraten. ‘ta la mangsuraten. ngem awan sa lattat’ gundaway a mangtugaw. isu a: bagiyo lattan, appo a kakadua. agumaakto a makisalip lattan no maikkak iti panawenna.

2. diak pay la makombinsi ti bagik a dumar-ay kadagiti convention wenno conferencia. iti man tmi filipinas wenno gumil filipinas. naipalgakkon ti sumagmamano a rason wenno gapu daytoy a saduritisko.

3. ‘tay ikamkamakammi nga antolohia a yalnagmi koma ‘diay currimao, awanen, saanen a naisambot. saan a naikamat iti printing press. nalpas aminen nga editing, layout, akkub kdpy. isuna laeng ta adda maur-uray a maysa pay a sarita a mairaman. agingga ita, maur-uray daytoy. dimi ammo no kaano a dumteng.

4. di pay ammo no pagbakasionan. no makaalaak, a, iti bakasion nga uray la koma 3 wenno 5 nga aldaw. agawidak ngata ‘diay nueva vzicaya?

5. abrilton ket abril manen. 

narugiak met la manen ti manarsarita iti gumil ken gumgumil, agipabuyaak man iti pics ti naglabas a pannakigumilko many, many years ago.

iti gf convention iti angadanan agro-industrial college iti angadanan, isabela idi abril 11-12, 1992. daytoy ti kaunaan a pannakigumilko. kabarbaroak idi a kameng ti gumil nueva vizcaya. iti ladawan, sango, agpakanawan, adda dita ni joel b. manuel, siak, abril p. varilla, ken ni daniel l. nesperos. iti likud, sitatakder, agpakanawan, da delfin p. dumayas, julio belmes, oswald a. valente, benn cabacungan, arnold p. jose, joseph tabios ken ni caroline samalsan. tropeomi dagita idi iti tadena-garin-tumbaga (tgt) literary awards, salip ti daniw para agdadamo. 1st ni joel, 2nd ni abril, 3rd ni rva, 4th ni daniel, 5th ni caroline. nangabak met dita idi ni mang benn iti covvla.

dakami met laeng kas tgt ken covvla winners iti sidong dagiti bangolan, beterano, higante. kaduami da, nakatugaw, agpakanawan, alfredo t. daguio, arturo buenavista, pelagio a. alcantara, fernando b. sanchez, jeremias calixto, ken juan s.p. hidalgo, jr. pedro bucaneg awardees dagidi appo daguio ken buenavista. no diak agriro, cornelio valdez awardees dita daydi apo alcantara ken ni apo hidalgo. covvla winner met ni apo sanchez. diak malagipen ti tropeo daydi apo calixto.

picturemi ken atanudko a daniel iti poro point sa, wenno iti beach ti carrille terrace, iti ciudad ti san fernando iti la union. 1993 a kombension ti gf idi.

1. ken ni ilokano a mannurat iti iloko, panawen manen ti komkombension (gumil, tmif), panaguray iti resulta wenno pakaammo iti panangatiw wenno pannakaatiw kadagiti nakisalisalan a pasalip iti panagsuratan iti sarita ken daniw. wen, panawenna manen. kaniak, diak pay ammo no makadar-ayak wenno dumar-ayak iti kombension ti gumil filipinas (inton abril13-15 idiay currimao, ilocos norte) wenno iti panagtitimpuyog ti timpuyog dagiti mannurat iti iloko iti filipinas (inton marso 30,31 ken abril 1 idiay san mateo, isabela). diak ammo ngem sa totoo lang, ipudnok laengen, saanakon a kas idi karegget wenno kaarisgar wenno kabuangger a makium-ummong wenno makitartaripnong iti ania man nga or-organisasion. uray pay no gunglo wenno timpuyog dagiti mannurat. siguro, naumaakon. siguro, nabannogakon. wenno simple a masadutakon a dumar-ay gapu ta masadutak a talagan. ket siguro maipagarup: naglumenka ngaminen, laglag, lumakayka metten, nalabit addan nasapa a kabawmon, wenno addan baltik ta utekmon ket piliemon ti agtammeng wenno kasla agermitanio–how unsocial ken how eccentric ken how absurd metten ti nagbalinam?! kasta siguron. a, ngem sigud met a kasta ti katataok (kas ammo dagiti makaammo ken makaam-ammo kaniak), managbabain, di matagtagari, agul-ulimek lattan, adda iti sulsuli ken liklikudan. that’s me. daytaak. ngem ibagak: kinapudnona laeng, maysa a pagsadutak nga agat-atendaren iti gumgumil ket ti banag nga awan met ti magangganabko no koma ti panagdur-asko a kas mannurot a mannurat ti gamgamgamak. no agatendarak man iti gumil kombension, saan a tapno agadal wenno makaadal kadagiti kabarbaro a wagas wenno panglakagan iti panagsuratan ken/wenno literary criticism, ngem ketdi kasla maki-reunion laeng kadagiti kapatadan, kabaddungalan, pangamaen-panginaen, pagtamdan-pagraeman a mamannurat. makipinnadamag, makiinnestoria. ken makiinnapal kadagiti agawat iti awards ken prizes. ken natural, ti makapasiar ken makaaliwaksay met, a. kasla bakasion grande daytoy uray sumagmamano la nga aldaw tapno di lattan agbubuot wenno lumlumoten datao nga agkubkubukob iti ofisina a pagobraan. ania pay koma? alangan met a makigumilak pay koma tapno sumirpatak iti magumilan ket nalpas metten a nakagumilak ken nakiginnumilak, hehehe! bagiyo metten, mamanong, mamanang, aading nga awan pay nagumilan wenno nakagumilanna. agsiglatkayo, mamanong ken aading a gumiliano (a single pay), numuna ta manmano pay met ti mamanang wenno aading a gumiliana.

2. ken ibatadko: maysa a pagsadutak a makigumgumil ket daytoy pannakadismayak iti sumagmamano a paspasamak iti ikub ken ruar dagiti organisasion dagiti mannurat nga ilokano mainaig iti pinnolitika, ap-apa, di panagkikinnaawatan, kdpy. iti bukodko a biang, saan a pulos a makatulong dagitoy nga aramid iti objective ti gumil a mangpadur-as iti langenlangen ken mangpasantak iti panagkakadua-panagkakabsat dagiti mannurat nga ilokano uray pay maipilosopo a normal laeng ti kastoy iti maysa a grupo wenno gunglo. saan a makatulong dagitoy iti pannakailungalong ken kinatalingenngen ti literatura nga iloko. koma met no nasalun-at wenno progresibo wenno constructive dagitoy. saan met. ket daytoy met ti maysa a gapuna nga agingga ita, diak pulos kinayat/kayat wenno pinanggep la koma ti agofisial iti gumil filipinas nupay kadagiti kallabes nga eleksion-gf ket naynay nga mauy-uyotan ‘toy numo nga agtaray uray la koma kas maysa a direktor. para kaniak, saanen a nasken nga agofisialak iti gf tapno laeng makapagservi wenno makatulongak iti pannakasalimetmet, pannakataginayon ken itatan-ay wenno itatayaktak pay ti literatura iloko. nalabit adda met maaramidak nga uray sisiak wenno bukbukodko a gakat ken sayangkat, uray sangkabassit, iti adda a bael ken kabalinak iti ania man a wagas, tapno maitandudok met ti literaturatayo.

3. election year gayam manen ita iti gf. sapay ta naannayasen daytoy nga eleksion ket agnakemen dagiti rebbengna nga agnakem. no sangpetan pay ida, a, iti umiso a nakem.

4. sarurongak daydiay maysa a proposal a maal-allingagko no kua: a ti gumil wenno ania man a grupo koma dagiti pudno a mamannurat ket wen, dagiti la koma pudpudno ken makapudno a mannurat wenno artists ti agkameng wenno mapagkameng. mabalin nga adda makagura kaniak wenno mangibaga nga aginlalaingak ngem kayatko a ti koma gunglo dagiti mannurat ket gunglo dagiti mannurat–no saan a mannurat, saan nga agkameng wenno maawat kas kameng. pure and simple. mannurat. mamannurat. ket adda masurot nga istrikto a requirement tapno maikameng wenno makapagkameng ti maysa a mannurat nga agkameng (kas koma kaadda ken kaadu ti nasurat ken naipablaak ken naipangabak a sarita, daniw, novela, drama, salaysay). daytay awan politiko (ala, uray adda, basta pudpudno ken manakem ken natakneng a mannurat-artist), awan managpolitiko, awan managpolitika. daytay awan ti agimmamannurat wenno pseudo-mannurat. basta puro ken genuine a mannurat. itedko kas ejemplo dagiti gunglo ken grupo dagiti mannurat iti english ken tagalog ken dadduma pay a lengguahe iti filipinas, kas koma iti plac, lira, oragon, panulat, kdpy. gunglo dagitoy dagiti puro a mannurat wenno literary artists. adda kastoy idin a gunggunglo dagiti mannurat nga ilokano, dagiti pre-gumil a grupo dagiti mannurat kas koma kadagiti gunglo a gimong dagiti umiiloko da cornelio valdez, gimong dagiti mannurat nga ilokano da benito s. de castro, ken dagiti binuangay idi da apo cristino inay (sinait sta. cruz writers guild, no diak agriro) ken daydi apo pel alcantara (gunglo dagiti mannurat iti iloko). dagiti maitudo kas predecessors ti gf. ken uray ti damo a gf idi. dagidiay dagiti kita wenno tipo wenno klase ti gunglo a masapul koma a maisubli manen. return of the native. return to basics. agsubli iti nanipudan ken panipudan. anteus, wen. bareng bumileg ken nabilbileg manen daytoy ingungotentay’ a gunglo.

4. (violent reactions, anyone? agsaganakan, durgi!)

5.  kuston. kustonan.

padaanan…

no matuloy, a.

sarita ti 29 a mannurat iti cagayan.

bareng maisambot iti gf conference idiay currimao.

gmm. gumil metro manila. gumil metro. daytoy ti gunglo dagiti mannurat nga ilokano iti metro manila ken kaparangetna a provprovincia. ket ne, adda metten website a pagpanablaaganda. daytoy man ti umuna a chapter ti gumil nga adda blogna. naunaanna pay ketdin ti mother chapterna a gumil filipinas, hehehe!

ni kamannurot/kammannurat jake f. ilac, rumungrungbo a premiado a mannurat ken maysa kadagiti aktibo a gumiliano bloggers, ti "brains" ken "hands" behind daytoy a weblog ti gmm.

makapalagip met daytoy. gmm. malagipko, adda met panawen a kamengak, nakitinnakunaynayak iti gmm. idi 1994 ken 1995, iti kaaddak iti manila (idiay ciudad ti marikina) iti panagpaayko idi iti integrated creative resources, inc.-writers cooperative wenno icri, maysa a kooperativa ken pablaakan dagiti mannurat nga ilokano nga idauluan idi ni manong ariel agcaoili, at the same time nagpaayak met kas secretario ti gmm iti babaen ni mang ariel kas presidente ti gunglo. ababa laenga panawen a panagtakem ketdi daydi ta naglusulosakon idi agawidakon iti nueva vizcaya ken cagayan idi 1996 (iti panagasawak). sakbayna pay ketdi dayta, naawatkami idi ken john b. buhay kas honorary members ti gunglo idi presidente ni apo honor blanco cabie. kanayonkam’ ngamin ken john nga agpa-manila idi iti ti la adda nga ipagpagnami ken iti daydi panagiliblibromi iti sagibo. kanayon a makaduami idi dagiti taga-gumil metro. isu nga idi kuan, inamponnakamin ni apo honor.

ala, ituloykonto ti manglaglagip…