mannurat.com

madama a basbasaen a libro. pasarunson ni eros atalia iti nalatak a librona a "peksman." nalatak as in hit ken best seller.

 

kastoy ti uso itan iti popular a fiksion a tagalog. dagitay estilo a light humor wenno mangsutsutil ngem brutal ti satira ken tirana. estilo a pinalatak ni bob ong. nga inusatan met ni jun cruz reyes.

awan la ngatan, aya, met ti mannurat nga ilokano a kabaelanna wenno kayatna ti agsurat iti kas itoy?

no malagipyo, adda idin umarngi nga estilo a creative non-fiction a nabasbasatayo iti bannawag–dagiti salaysay daydi apo daniel m. gaces.

inlibro pay ni apo gaces dagidi a salaysayna, ti "modelo a birorokong a de kurbata, abalayan! ken dadduma pay a salaysay panggep kina-siasino tayo." ngem no apay a saan a naglatak wenno nag-best seller. nalabit kurang laeng iti publisidad (saan pay ketdi a naaramidan sa iti press release ta saan met a naipadpadamag uray iti bannawag iti kaadda ti nasao a libro a nakatiponan dagiti satirical a salaysay ni apo gaces). nagasatak ta nakagatangak iti maysa a kopia idi nagala ni abalayan joel b. manuel iti sumagmamano a kopia ket indispleyna iti kombensionan ti gumil filipinas idiay callao caves, penablanca, cagayan idi 2005.

 

rugiantayo, wenno padasentayo man ketdi met ti sumurat iti kakastoy, manen.

 

(impadpad-engko a maiposte daytoy, pamalpaliiwan iti situasion. makapleng ti ulimek. ket gumawgawwawa dagiti darikmat. dumawdawat ti sasaaden iti sungbat. adtoy, ngaruden.)

kabbasak (ita a setiembre 28. 2009, oras iti filipinas) ti impablaak ti rfaafil a "Ti Reaksion ni RVA iti Pannakaibabawi ti Premiona ken Ti Sungbat Kenkuana ti RFAAFIL" (iti http://www.rfaafil.com/website/id161.html, napetsaan iti setiembre 25, 2009).

pagyamanak ta naipablaak met laeng. sibubukel, nupay nalayout a nabennebenneg sa insingit ti rfaafil dagiti sungbatna.

kaaduan a sungbat ti rfaafil ket naggapu kadagiti sungba-emailnan kaniak. ngem adu dagiti barbaro a linia, parapo wenno kapanunotan nga ita la a mabasa/maammuak.

ket agsipud ta impablaak met laengen ti rfaafil dagiti paspaset ti emailna kaniak a sungbatna kadagiti dadduma nga emailko, malaksid iti "ofisial a suratko," adtoy nga ipostek met ngarud ditoy dagiti dadduma nga emailkon kas sinungbatan ti rfaafil ken kas nagadawanna kadagiti naipablaak ita iti rfaafil website (http://www.rfaafil.com/website/id161.html).

saan ngamin sa unay a nalawag no saan a maammuan ti kontexto ti/dagiti nadakamat a bambanag.

nupay kasta, saanko nga interamente nga iposte a sibubukel ti sumagmamano nga email. piliek laeng dagiti maikanatad a paset.

iti maysa a version ti umuna a suratko (sent Sun, Sep 20, 2009 at 10:50 AM; maiduma iti "ofisial" a ranta a paipablaak iti rfaafil.com), kastoy ti naawatko nga email-sungbat, aganay a tallo nga aldaw kalpasanna,  (timestamp: Sep 23, 2009 at 3:11 PM) ti rfaafil:

Patgenmi a Mannurat,
 
Naimbag nga aldawmo!
 
Kas makitami, naipatulod daytoy a suratmo kadagiti maseknan a pakairamanan ti Bannawag. Adtoy ngarud a dawatenmi ti pammalubosmo a mairakurak daytoy nga e-mailmo iti website ti rfaafil. Iti kasta, aggigiddan a masungbatanmi amin nga isyu kas kadagiti sumaganad:
 
1. No apay a naipaima pay laeng ti daniwmo kadagiti hurado. Kas panangbabalawen dagiti hurado kadakami.
 
2. Iti interpretasion iti daytoy: "Agatiddog ti daniw iti di ab-ababa ngem 20 a linia ken naikompiuter wenno naimakinilia iti maysa a panid ti bond paper." Saan a de-kahon ti panagawatmi iti daytoy. Saanmi a linimitaran daytoy a banag - iti size ti papel, iti size ken klase ti font, space ti pannakaikompiuter wenno pannakaimakinilia. Mabalin pay ti two columns iti portrait ken iti landscape a print setup.
 
3. Ti pannakatagamtam dagiti dadduma a daniw. Opisial daytoy a protesta tapno iyasidegmi kadagiti naghurado. Napintas a dagiti hurado ti mangpaneknek no adda daniw a nakitada iti nadakamatmi iti number 2. Ta saanmi kayat a saan a patas ti laban.
 
 
Agyamankami!
 
‘Toy Mangipatpateg,
RFAAFIL

sinungbatak met iti email (sent Sep 24, 2009 at 12:54 AM):

Pagraemanmi nga RFAAFIL,

Kabbasami la unay ita iti website ti RFAAFIL dagiti tallo a surat
mainaig iti pannakaibabawi ti premiomi.

Naklaatkami unay kadagitoy a nadaras a development ti issue iti
nagbabaetantayo, iti biangyo. Pampanunotenmi pay laeng no ania ti
napintas nga isungbatmi iti dawatyo a mairakurak ti emailmi, adtoy nga
adda metten nga impublikoyo ti surat-reklamo ti maysa a diyo innaganan
a mannurat, ti desision dagiti hurado babaen ti chairmanda, ken ti
"silulukat a surat"yo kaniak.

… xxx …

Pulos a dimi ninamnama a, manen, publiko ti pakaammuanmi kadagitoy,
kas iti napasamak iti pakaammoyo iti BANNAWAG. Ala, nalabit dayta ti
prinsipio a sursuroten ti RFAAFIL. … xxx …

No kalikagumanyo ti pannakaipablaak ti biangko wenno reaksionko
maipapan itoy, pangngaasiyo ta iyurayyo koma ti sabali a suratko a
para-publiko a pangdakamatak payen iti makunak/kapanunotak kadagiti
kaipabpablaakyo iti website a tallo a surat ken dagiti imbislinyo
kadagitoy a bukodyo nga opinion maipapan iti napasamak.

Idawatko met a mainaganan koma no asino ti mannurat a nangipatulod iti
suratna iti E-lokano Mail, nga impablaakyo. Dawdawaten ti gundaway ken
situasion a rebbengna laeng a mainaganan. Ta mas credible wenno
nakappapati ti amin no adda nagan a mailanad–a nagan ti maysa a
napaypayso a tao. Patienmi a maysa a natakneng ken manakem a mannurat
ti nagsurat. Ket iti biangmi, awan ti nasakit a nakemmi kenkuana, iti
panagreklamo ken reklamona. Karbenganna laeng ti agsaludsod ken
malawlawagan segun iti bukodna nga interpretasion iti annuroten ti
salip iti daniw maipapan iti limitasion ti maysa a panid (iti kunana
nga "Uray ania ti aramidem, saanmo a maiserrek nga imakinilia iti
maymaysa a bond paper ti kaatiddog ti ‘Baribari…’") Patiek pay, a ti
nasao a mannurat a mismo, kayatna la ketdi met a mailanad ti naganna,
ita pay laeng, tapno dinto ketdi met maakusaran nga "awan lategna" ta
baka ipato ketdi ti sabali nga indawatna a mailinged ti kinasiasinona
iti di ammo a rason.

Kabayatanna, agyamankami iti panangiburayyo iti kinapudno iti biangyo,
a kas sponsor/secretariat a mismo, a "saan a de-kahon ti panagawat"yo
iti annuroten. Nasayaat unay ta naibingayyo daytoy kadakami. Napintas
daytoy a referenciami.

Sipupudno,

Roy V. Aragon

a sinungbatan met a dagus ti rfaafil (timestamp: Sep 24, 2009 at 5:00 AM):

Patgenmi a Mannurat,
 
Naimbag nga aldawmo manen! Kasta met kadagiti addressee sipud iti orihinal nga e-mail.
 
Iti kunam a: "Naklaatkami unay kadagitoy a nadaras a development ti issue iti
nagbabaetantayo, iti biangyo. Pampanunotenmi pay laeng no ania ti
napintas nga isungbatmi iti dawatyo a mairakurak ti emailmi, adtoy nga
adda metten nga impublikoyo ti surat-reklamo ti maysa a diyo innaganan
a mannurat, ti desision dagiti hurado babaen ti chairmanda, ken ti
"silulukat a surat"yo kaniak."
 
Ladingitenmi no ibilangmo a napartak dagiti impaskilmi iti website. Gapu daytoy iti mapaspasamak iti website providermi. Nakasaganan dagitoy a maipablaak ngem gapu ta naginad ken agkarkarawakami pay laeng iti baro a lugar, simmublikami iti dati a lugar tapno masungbatanen dagiti isyu. Naipablaakmin iti baro a lugarmi koma daydiay e-mail a protesta. Sikami pay ketdin ti naudi ta nalpasen a naipablaak ti Bannawag ti pannakaibabawi ti premio ken kasta payen ti dadapilan.com. Nabuntog unayen dagiti impaskilmi.

… xxx …

… xxx …  Ngem no apay nga immalditmi a dagus dagiti impaskilmi, ta nagbalinen a publiko daytoy nga isyu idi ipablaaken ti Bannawag ken kasta metten ti dadapilan.com.

… xxx …

… xxx …   Saan a dagiti hurado ti 7th RFAAFIL para iti daniw ti mangdesision iti daytoy a banag no di ket dagiti met laeng umisu a hurado. Saanda a pakaseknan - iti panagdesision - kadagitoy. Sikami ti akin-pagrebbengan.

Iti kunam a:"Idawatko met a mainaganan koma no asino ti mannurat a nangipatulod iti
suratna iti E-lokano Mail, nga impablaakyo. Dawdawaten ti gundaway ken
situasion a rebbengna laeng a mainaganan. Ta mas credible wenno
nakappapati ti amin no adda nagan a mailanad–a nagan ti maysa a
napaypayso a tao. Patienmi a maysa a natakneng ken manakem a mannurat
ti nagsurat. Ket iti biangmi, awan ti nasakit a nakemmi kenkuana, iti
panagreklamo ken reklamona. Karbenganna laeng ti agsaludsod ken
malawlawagan segun iti bukodna nga interpretasion iti annuroten ti
salip iti daniw maipapan iti limitasion ti maysa a panid (iti kunana
nga "Uray ania ti aramidem, saanmo a maiserrek nga imakinilia iti
maymaysa a bond paper ti kaatiddog ti ‘Baribari…’") Patiek pay, a ti
nasao a mannurat a mismo, kayatna la ketdi met a mailanad ti naganna,
ita pay laeng, tapno dinto ketdi met maakusaran nga "awan lategna" ta
baka ipato ketdi ti sabali nga indawatna a mailinged ti kinasiasinona
iti di ammo a rason."
 
Daytoy a banag ket kontraenna manen ti nasaomin a confidentiality. Idi iyawatmi kadagiti hurado ti protesta, saanda met ngata nga agdesision no saan nga opisial ti reklamo. Ken kas met kenka, ur-urayenmi met ti sungbat ti mannurat a nagreklamo no mabalin nga ipablaakmi ti kinasiasinnona. Saanmi nga impablaak gapu iti confidentiality rule. Dimi met kayat nga aggapu iti sabali a tao ti panagwen daydiay maseknan. Kas met iti inaramidmi kenka, al-alaenmi met laeng ti pammalubosna pay nga umuna. Ala, ngem bay-am, ta apaman a mauraymi ti sungbatna, ipablaakmi ken irakurakmi ti kinasiasinona.

… xxx …
 
Iti kunam: "Kabayatanna, agyamankami iti panangiburayyo iti kinapudno iti biangyo,
a kas sponsor/secretariat a mismo, a "saan a de-kahon ti panagawat"yo
iti annuroten. Nasayaat unay ta naibingayyo daytoy kadakami. Napintas
daytoy a referenciami."
 
Amangan ta sabali met ti interpretasion ti nagreklamo a mannurat iti pagannurotanmi.

Patgenmi a Mannurat, awan ti gandatmi a madi iti panangipablaakmi ti SILULUKAT A SURAT TI RFAAFIL KEN NI RVA. Kayatmi laeng ti dumawat iti pammakawan iti sanguanan ti publiko no apay a saan a sikami ti immuna a nakaammuam a naibabawi ti premiom. Nagbalin a publiko daytoy nga isyu idi mai-Bannawag ken idi maulit iti Dadapilan.com isu a makunami nasaysayaat met no ipublikomi met ti idadawatmi iti dispensa kenka. Tapno ammo dagiti makabasa nga adda nagkamtudan ti RFAAFIL.
 
Baliwam nga ipatulod ti opisial a protestam kadagiti nadakamatmo a daniw tapno masungbatanmi iti RFAAFIL.

‘Toy Mangipatpateg,
RFAAFIL

a sinungbatak met a dagus , siempre (sent Sep 24, 2009 at 10:51 AM):

Patgen nga RFAAFIL,

Agyamankami iti nadaras a panangsubalityo iti emailmi.

Adtoy man ngarud, adda iti baba, ti formal a surat-reaksionmi a
mabalinyo nga ipablaak iti websiteyo, maipapan iti pannakaibabawi ti
premiomi ken maipapan metten kadagiti developments ti issue.

Sakbayna, kayatmi met nga iburay dagitoy sumagmamano a punto … xxx … :

1. Immuna iti amin a naipubliko ti issue gapu iti pannakai-BANNAWAGna.
No apay nga impanmi met iti dadapilan.com, agsipud ta dakkel a damag
daytoy iti lubongtayo a mamannurat nga Ilokano, makuna a newsworthy a
banag. Iti pannakaipablaakna iti BANNAWAG, adu dagiti naawatmi a
saludsod babaen ti text message ken email a mangdamdamag no ania ti
talaga a napasamak, adu ti nasdaaw a kas kadakami. Ti laeng
naaramidanmi, malaksid iti limitado unay (ta awan pangalapkapanmi iti
sibubukel a napasamak, agngatangatakami) a personal a sungbat
kadakuada, ket ti nangaramid iti maysa a kasla damdamag nga imbasarmi
kadagiti siguden a facts wenno details nga adda iti BANNAWAG ken iti
rfaafil.com ket daytoy ti impostemi iti dadapilan.com kas news, tapno
adda informasion a pagibasaranda. Saanmi nga imposte sadiay ti
personal nga opinionmi.

2. Awan reklamomi iti pannakaipubliko ti "silulukat" a suratyo
kadakami. "Silulukat" la ngarud daytoy. Nasayaat tapno adda mabasa
dagiti adu nga agdamdamag no anian ti napasamak, a nalabit
mangpadpadaan no ania ti makunayo itoy, iti websiteyo. Ti laeng
dawatmi koma, kasakbayanna, adda koma personal a kopia daytoy a
naggapu kadakayo a naiturong kaniami a mismo, a saan ket nga iti
websiteyo laengen a naammuan/nabasami. Pagyamananmi met unay ket
dayawenmi ti kinapakumbabayo a nangako iti kunayo a "babak ken
biddutyo" ket awatenmi ti dawatyo iti dispensa, maawatanmi ti biangyo.

… xxx …

4. Maipapan kadagiti nadakamatmi a dandaniw a patienmi a naglabsing
met iti annuroten iti "sobra a kinaatiddog" (segun met laengen iti
nadlaw ti di nainaganan a mannurat), nalawag iti emailmi a saan a
dagiti hurado iti 7th RFAAFIL, wenno uray pay dagiti naghurado iti 6th
ken 5th RFAAFIL, ti nakaiturongan daytoy a dawat wenno kiddaw.
Inyadresmi a mismo kadakayo, indawatmi iti biangyo, kas maseknan nga
sponsor/secretariat ti salip. Iti bukodmi a panagkita, saan a
mapabasol dagiti naghurado iti banag a teknikal, ta kas nakunan ti
chairman ti hurado iti daniw iti 7th RFAAFIL, "imbaklayen" ti
sponsor/secretariat dayta sakbay nga impaimana kadakuada dagiti
qualified nga entries ("inyabagan ti sponsor/secretariat ti annongen a
panangdiskualipika kadagiti sumagmamano nga entries base iti teknikal
a pagalagadan"). Patienmi nga inannugotyo daytoy a banag
("panangiyabaga") babaen ti panangpadayawyo a panangipablaak iti
surat-desisionda. Patienmi pay a kasta met laeng ti "panangiyabagayo"
kadagiti kallabes a panagpasalipyo iti daniw.

5. Iti dawatmi a mailanad ti nagan ti nagreklamo a mannurat, karitmi
daydiay kenkuana a no napudno isuna iti gandatna, di rebbengna nga
aglinged, kas maysa a natakneng ken manakman a mannurat. Kayatmi laeng
nga ilisi isuna iti mabalin a negativo a kunaen/panunoten ti publiko
nga apay nga ania a rason nga impaipablaakna ti suratna ngem saan met
ti naganna. Nupay kasta, saanmi a piliten no pilienna ti aglinged
wenno agabungot, ta karbenganna dayta.

6. Iti maysa a pasalip, mamatikami a ti bukod nga interpretasion ti
nagpasalip wenno sponsor/akinpasalip–nga isu ti nangbukel/nangputar
iti bukodna a pagannurotan–ti nasken a masurot mainaig kadagiti
annuroten ti salip–a saan ket a ti bukod nga interpretasion ti sabali
wenno separate opinion ti sabali a partido iti ruar ti pasalip. No
ania ti interpretasion ti agpasalip/akinpasalip, saan a nasken a
rimbawan wenno abaken ti sabali nga interpretasion, nangruna no
contestant, wenno awan nakaikalamikaman daytoy nga
akin-interpretasion, iti pannakaituyang wenno administrasion ti salip.
Ti keddeng ken opinion ti agpasalip/akinpasalip ti nasken/maiparbeng
la unay a masurot/matungpal.Ta no saan man a kasta ti
maaramid/maar-aramid, kas imbatad met laengen ti mannurat a di
nainaganan: "saan a nasayaat a debelopment dayta para iti pasalipmo."

7. (Saan a mainaig daytoy iti emailyo, maipapan daytoy iti naipablaak
a surat-desision dagiti hurado: Kayatko nga aturen ti naibatad a
"Nupay saan a nakadar-ay iti awarding ni Apo Aragon, nayawat ti
awardna iti nagpresenta a pannakabagina iti nasao a pasken." Awan ti
imbaonko wenno pinusgak a pannakabagik a mangawat iti awardko ket
saanko a pulos a nakita wenno naiggaman man la koma ti nasao nga award
(sertipiko ken prize money). Kas mabuya iti video stream ti awarding
iti OLAS (http://www.ustream.tv/recorded/1374040), awan ti napan
nangawat idi maited ti award babaen ken ni Apo Cles Rambaud (nagiyawat
kadagiti premio), a gapu ta awankami idi, kinuna ni Apo Rambaud:
"alaennanto idiay BANNAWAG (office)." Iti unos ti panawen sakbay a
naammuak a naibabawi, saanak a nakapan iti ofisina ti BANNAWAG tapno
maalak ti nasao nga award.)

ket ti sungbat-email ti rfaafil (timestamp: Thu, Sep 24, 2009 at 12:32 PM):

Patgenmi a Mannurat,
 
Naimbag manen nga aldawmo!
 
Atiddog unay daytoy nga e-mailmo ngem madamdamami nga imurian a basaen. Kayatmi laeng ti sumungbat daras gapu iti napaliiwmin idi umuna ken uray iti daytoy paset ti suratmo, nga ilanadmi iti baba a marisanmi iti nalabaga, a kayatmo nga opisial a maipablaak.

Ita, iti panangibabawi/panangisublimi iti maysa pay a premiomi,
idawatmi ti pannakaibabawi/pannakaisubli met dagiti sumaganad–a
naglabsing met iti annuroten iti kaatiddog ti daniw nga entry:

"Taguob" ni Giovanni Palomares, Maika-2 a Gunggona ken Readers Choice
Awardee, 6th RFAAFIL: limmas-ud agingga iti panid 2 (kitaen iti
http://www.rfaafil.com/website/id146.html kopiaen sa iyakar iti MS
Word kas document a letter size a 8.5" x 11", 12 font size, Times New
Roman wenno Arial, 1" margin on all sides).

"Barangabang" ni Aurelio S. Agcaoili, Maika-2 a Gunggona, 5th RFAAFIL:
3 panid (http://www.rfaafil.com/website/id124.html).

"Independencia Y Revolucion" ni Benjamin P. Pacris, Maika-4 a
Gunggona, 5th RFAAFIL: 2 panid
(http://www.rfaafil.com/website/id126.html).

"Kudos iti Ayatmo iti Bukodtayo a Dila" ni Prodie Gar. Padios, Maika-5
a Gunggona, 5th RFAAFIL: 3 panid
(http://www.rfaafil.com/website/id127.html).

In-attachmi dagitoy a daniw, kasta metten dagiti pagannurotan iti 5th,
6th ken 7th RFAAFIL, tapno agpaay a referenciayo. Ken manen, idawatmi
iti mannurat a di nainaganan, a sublianna koma ken basaen/adalenna met
dagitoy a daniw.
 
Iti daytoy a paset ti pairakrakurakmo a sungbatmo, kayatna kadi a sawen, a nadesisionanen dagitoy a daniw a naglabsing met? Saan ngata a nasaysayaat no desisionan daytoy a banag dagiti maseknan a hurado kas inaramidmi iti naiprotesta a daniwmo?
 
Kas nakunamin, saan a de-kahon ti interpretasionmi iti pagannurotan a matagtagamtam. Kas iti kunam: "kopiaen sa iyakar iti MS Word kas document a letter size a 8.5" x 11", 12 font size, Times New Roman wenno Arial, 1" margin on all sides." Apay nga adawem, Patgenmi a Mannurat, ti naimaldit iti website ket daydiay ket bukod a font size ken bukod a klase ti font ti websitemi. Maiserrek iti panid ti bond paper. Saanmi a dinakamat ti size ti papel, ti size ti margin, ti klase ti font, ti space - no single wenno double line, ken dadduma pay. Nasayaat unay no agtimek koma pay nga umuna dagiti hurado, no addada daniw a nakitada a naisurat iti two-columns ta mabalin met. Nasayaat no paneknekanda nga adda pinangabakda a daniw a naglabsing iti pagannurotan.
 
Saan nga aglemlemmeng, kas nakunamin, ti nagprotesta a mannurat. Bukodmi a desision nga ilinged ti kinasiasinona agingga a dimi maawat ti pammalubosna iti pannakaipablaak ti naganna. Kas nakunamin, ammo dagiti hurado ti kinasiasinona.
 
Ala kayatmi man nga urayen ti sungbatmo, Patgenmi a Mannurat, ta sakbay nga ipablaakmi daytoy a kunam, maammuam nga umuna ti kapanunotanmi.
 
‘Toy Mangipatpateg,
RFAAFIL

ket kastoy met ti insungbatko (sent Sep 24, 2009 at 1:57 PM):

Dear RFAAFIL:

Manen, saanyo koman nga "ayaban" dagiti naghurado tapno agpalawagda
pay no naglabsing dagiti nadakamatmi a dandaniw wenno saan. Iti
panangibagbagami a naglabsing dagitoy (a mairaman ti maysa pay a
daniwmi), impanmi ti bagimi a kas met laeng iti mannurat a diyo kayat
a mainaganan, a nagreklamo a kunana a naglabsing ti maysa nangabak a
daniw ta dina sinurot ti pagannurotan. Imbasarmi laeng iti isu met la
a dillaw ti nasao a mannurat a nangibaga a naglabsing ti daniwmi. Ta
agdadata met ti panaglabsingda. Kas iti daniwmi iti 6th RFAAFIL a
"Tattao…", idi isumitemi daytoy kadakayo babaen ti email,
tinungpalmi ti alagaden a nasken nga MS Word document, ket no ania idi
ti nakadefault nga specs ti page setup ti MS Word processormi (letter
size paper, 1" margins, portrait orientation, times new roman, 12 font
size, etc.) isu ti nausar iti insumitemi a document entry. Patienmi
nga amin a naisumite babaen ti email ket MS Word documents met ket
addaanda, more or less, iti pumada nga specs. Isu a saan a kaso ditoy
ti "pannakaadawda" iti websiteyo a kunayo nga addaan iti maiduma a
font ken font size (no siripen ti html tagsna, 10 points wenno size 2
nga arial ti nausar). Sakbay pay nga inyakaryo iti web page, ti
orihinal dagitoy kas naawatyo nga entry nga attachment iti email ket
MS word documents. Dakkel ti pammatimi nga awan kadakuada ti nagusar
iti basbassit ngem 10-12 points a size ti font (kas koma 6 wenno 8
points), wenno 2 columns, tapno laeng iyan-anayda iti 1 page laeng ti
daniwda. Kasano ngaruden, no iparupami iti nagreklamo a no surotenmi
ti bukodyo nga interpretasion kas sponsor/secretariat (nga isu ti
ammok a rebbengna a masurot) ket pagbalinenmi nga uray la 6 points ti
daniwmi ket aramidenmi pay a 2 columns, mapnek ngatan a maaramidmi ti
kunana nga "uray ania ti aramidem…"–a mabalin a maiyan-anay iti 1
page laeng ti maysa nga "atiddog" a daniw a kas iti kuami? (Ta
patienmi a ti pampandagan ti nagreklamo a mannurat ket ti standard nga
specs nga ammona a maus-usar iti salip, ta patienmi a maysa isuna a
nakisalip ken mannakisalip ken adun ti inabakna a premio iti
panagsuratan ket ngarud kabisadona dagitoy a teknikal a bambanag
maipapan iti panagisagana iti manuskrito wenno documento nga entry.)

Ngem saanmin nga aramiden dayta ta nalpaskamin a nangeddeng nga
inawatmin ti amin (patienmi pay ketdi a kasla panagsuitik dayta
pilitem nga iyan-anay iti maymaysa a panid ti "sobra a kinaatiddogna"
a daniw tapno laeng matungpalmo ti annuroten). Ti la dawatmi, saan
koma nga agbalin a naidumduma ti daniwmi ket isu ti kasla ma-single
out iti reklamo. Imvoluntariomi payen ti maysa pay a nangabak a
daniwmi, nga annugotenmi a naglabsing–pasingkedan man ken saan dagiti
naghurado. Bale dua no kuan ti maibabawi a premiomi. Ngem awan
kadakamin dayta, basta laeng patas ti amin.

Dakami a mismo itan ti "agrekreklamo." Dakami a mismo ti mangibagbaga
a naglabsing dagiti nadakamatmi a dandaniw a pakairamanan pay ti
daniwmi a mismo–kas iti panangibagbaga ti diyo kayat nga inaganan a
mannurat. Ket padayawanyo man wenno saan, adda kadakayon. Saan nga
agtimek dagiti kunayo a maseknan a naghurado no dida maammuan nga adda
gayam met "reklamo"  wenno "protesta" (nupay saanko nga ibilang a
reklamo wenno protesta ti panangdakamatko iti dandaniwda). Siguro,
adda kadakayon, kas sponsor/secretariat, no kayatyo a pakaammuan
dagiti naghurado iti 5th ken 6th RFAAFIL. Kadakami, naibagamin ti
kayatmi nga ibaga. Makaammokayon a mangeddeng no ipablaakyo wenno saan
ti insaganami a suratmi.

Mangnamnamakami a nalawagen ti amin.

Siraraem,

Roy V. Aragon

ket ti sungbat ti rfaafil, kastoy (timestamp: Sep 24, 2009 at 3:25 PM):

Patgenmi a Mannurat:
 
Naimbag latta nga aldawmo!
 
Iti kunam a: " Manen, saanyo koman nga "ayaban" dagiti naghurado tapno agpalawagda
pay no naglabsing dagiti nadakamatmi a dandaniw wenno saan. Iti
panangibagbagami a naglabsing dagitoy (a mairaman ti maysa pay a
daniwmi)"
 
Apay a kunam a dimi ayaban dagiti naghurado? Daytoy ti kangrunaan nga aramidenmi tapno masungbatan dagiti isyu. Ta iti kaano man, saankami a nakibiang iti panaghurado ti pasalipmi.
 
Iti kunam a: "impanmi ti bagimi a kas met laeng iti mannurat a diyo kayat
a mainaganan, a nagreklamo a kunana a naglabsing ti maysa nangabak a
daniw ta dina sinurot ti pagannurotan. Imbasarmi laeng iti isu met la
a dillaw ti nasao a mannurat a nangibaga a naglabsing ti daniwmi."
 
Ulitenmi, Patgenmi a Mannurat, a saanmi nga ilemlemmeng ti nagprotesta iti saritam. Ur-urayenmi ti pammalubosna. Ken patiek nga ammom pay ketdin ta mabalinmo met a saludsoden kadagiti hurado iti 7th RFAAFIL. Ken no insublimi a dagiti hurado ti mangtingiting iti protesta, kastanto met laeng ti aramidenmi kadagiti iprosprotestm a dandaniw. Tapno agbalin a patas ti laban.
 
Iti atiddog a kunam: "Ta agdadata met ti panaglabsingda. Kas iti daniwmi iti 6th RFAAFIL a
"Tattao…", idi isumitemi daytoy kadakayo babaen ti email,
tinungpalmi ti alagaden a nasken nga MS Word document, ket no ania idi
ti nakadefault nga specs ti page setup ti MS Word processormi (letter
size paper, 1" margins, portrait orientation, times new roman, 12 font
size, etc.) isu ti nausar iti insumitemi a document entry. Patienmi
nga amin a naisumite babaen ti email ket MS Word documents met ket
addaanda, more or less, iti pumada nga specs. Isu a saan a kaso ditoy
ti "pannakaadawda" iti websiteyo a kunayo nga addaan iti maiduma a
font ken font size (no siripen ti html tagsna, 10 points wenno size 2
nga arial ti nausar). Sakbay pay nga inyakaryo iti web page, ti
orihinal dagitoy kas naawatyo nga entry nga attachment iti email ket
MS word documents. Dakkel ti pammatimi nga awan kadakuada ti nagusar
iti basbassit ngem 10-12 points a size ti font (kas koma 6 wenno 8
points), wenno 2 columns, tapno laeng iyan-anayda iti 1 page laeng ti
daniwda. Kasano ngaruden, no iparupami iti nagreklamo a no surotenmi
ti bukodyo nga interpretasion kas sponsor/secretariat (nga isu ti
ammok a rebbengna a masurot) ket pagbalinenmi nga uray la 6 points ti
daniwmi ket aramidenmi pay a 2 columns, mapnek ngatan a maaramidmi ti
kunana nga "uray ania ti aramidem…"–a mabalin a maiyan-anay iti 1
page laeng ti maysa nga "atiddog" a daniw a kas iti kuami? (Ta
patienmi a ti pampandagan ti nagreklamo a mannurat ket ti standard nga
specs nga ammona a maus-usar iti salip, ta patienmi a maysa isuna a
nakisalip ken mannakisalip ken adun ti inabakna a premio iti
panagsuratan ket ngarud kabisadona dagitoy a teknikal a bambanag
maipapan iti panagisagana iti manuskrito wenno documento nga entry.)"

Nabannayat a wingiwing ti sungbatmi iti daytoy a liniam. Ta kasla siguradom amin a pasamak. Saan nga iti pannakaiyan-anay ti daniw, saan nga iti kunam a panagsuitik, no di ket ti kinapudno nga inaramid ti nakisalip iti entryna. Kas dawatmi, a saanmo koma nga adawen ti text manipud iti website ti RFAAFIL ket ipisokmo iti panid ti kayatmo a bond paper. Dika madanagan ta kayatmi a ti kinapudno ti rummuar kadagitoy nga argumento.
 
Iti kunam a: "Ngem saanmin nga aramiden dayta ta nalpaskamin a nangeddeng nga
inawatmin ti amin (patienmi pay ketdi a kasla panagsuitik dayta
pilitem nga iyan-anay iti maymaysa a panid ti "sobra a kinaatiddogna"
a daniw tapno laeng matungpalmo ti annuroten).

Iti biang ti RFAAFIL, saan a panagkusit no piliten nga iyan-anay ti daniw iti maysa a panid ti bond paper. Idi sangalenmi ti pagannurotanmi, ammomi no ania ti sapsapulenmi iti daytoy nga annuroten. Kayatmi a maysa a panid laeng ti kada daniw. Sabali dagiti pagannurotanmi no idasig kadagiti sabali a pasalip. Urayem nga imalditmi tapno basaem ti TI PAGANNUROTAN TI RFAAFIL ITI PASALIPNA tapno maibuksilan ti panangimutektekmi kadagitoy a pagannurotan.
 
Iti kunam a: "Ti la dawatmi, saan koma nga agbalin a naidumduma ti daniwmi ket isu ti kasla ma-single
out iti reklamo. Imvoluntariomi payen ti maysa pay a nangabak a
daniwmi, nga annugotenmi a naglabsing–pasingkedan man ken saan dagiti
naghurado. Bale dua no kuan ti maibabawi a premiomi. Ngem awan
kadakamin dayta, basta laeng patas ti amin."
 
Nasakit ti nakemmi iti kunam a ma-single out ti daniwmo iti reklamo. Kayatmi a patas ti laban, isu a mayatka man ken madika, idalanmi iti husto ken patas a proseso dagiti daniw a nadakamatmo. Immun-una laeng ti daniwmo, mabalin nga addada sumaruno no maduktalan a naglabsingda met. Nalpasen a nangngeddeng dagiti hurado para iti daniwmo iti 7th RFAAFIL, isarunomi nga asikasuen dagiti nadakamatmo a dandaniw. Mayatka man ken madika.
 
Iti kunam a: "Dakami a mismo itan ti "agrekreklamo." Dakami a mismo ti mangibagbaga
a naglabsing dagiti nadakamatmi a dandaniw a pakairamanan pay ti
daniwmi a mismo–kas iti panangibagbaga ti diyo kayat nga inaganan a
mannurat. Ket padayawanyo man wenno saan, adda kadakayon. Saan nga
agtimek dagiti kunayo a maseknan a naghurado no dida maammuan nga adda
gayam met "reklamo" wenno "protesta" (nupay saanko nga ibilang a
reklamo wenno protesta ti panangdakamatko iti dandaniwda). Siguro,
adda kadakayon, kas sponsor/secretariat, no kayatyo a pakaammuan
dagiti naghurado iti 5th ken 6th RFAAFIL. Kadakami, naibagamin ti
kayatmi nga ibaga. Makaammokayon a mangeddeng no ipablaakyo wenno saan
ti insaganami a suratmi."

Dika madanagan, ipablaakmi ti suratmo. No ania man dagiti sungbatmi, dagitoyto latta ti opisial a sungbatmi. Amin nga imalditmi kadagiti e-mailmi, sidadaankami a tumakder ken saanminto a kaluban dagiti bambanag a mangdadael iti kredibilidad ti pasalipmi.

Iti kunam a "Mangnamnamakami a nalawagen ti amin."
 
Sikami ti mangnamnama nga awaten koma dagiti sumaruno nga addangmi. Isublimi kadagiti hurado dagiti daniw nga improtestam tapno isuda ti mangngeddeng.
 
‘Toy Mangipatpateg,
RFAAFIL

ket ti naudi nga emailko (sent: Sep 24, 2009 at 3:46 PM):

Apo RFAAFIL,

Ala, ngarud, pagyamananmi la unay no maidalan iti umno a proseso ti
dawatmi a maamiris met koma dagiti dadduma a nangabak a dandaniw a
patienmi a naglabsing met–mairaman ditan ti maysa pay a daniwko.
Saanak nga agmadmadi, agkaramayatak–ta siak pay ngaruden ti mismo a
nangipeksa iti daytoy a dawat: a maibabawi met ti premio dagiti sabali
pay a naglabsing a dandaniw tapno patas ti amin. Ket no isubliyo
kadagiti naghurado dagita "kuestionable" a dandaniw tapno amirisenda
manen, nasayaat la unay, adda kadakayon dayta ta dakayo ngarud ti
akin-karbengan. Sapay la koma ngarud ta agbalin met a giyada ti
reklamo a nanipudan amin dagitoy a parikut–ti dillaw ti saan a
nainaganan a mannurat maipapan iti "sobra a kinaatiddog" ti daniw
("Agatiddog ti daniw iti di ab-ababa ngem 20 a linia ken nakakompiuter
wenno naimakinilia iti maysa a panid ti bond paper….  Uray ania ti
aramidem, saanmo a maiserrek nga imakinilia iti maymaysa a bond paper
ti kaatiddog ti "Baribari…""). Ta no awan dayta a reklamo, awan koma
met dagitoy ita a pakasikorantayo. Ket nasken a masolbar ngarud amin a
parikut tapno maikkan iti naan-anay a sungbat dayta a reklamo, ken
justicia ti amin a maseknan.

Kasta manen ket agyamanak manen iti an-anusyo.

Siraraem,

Roy V. Aragon

sumagmamano a puntos (emphasis mine):

1. adda gayam bukod nga interpretasion ti rfaafil maipapan iti bukodna (a pinutar) a pagannurotan. saludsod: apay a saan a naipakpakauna/nailawlawag daytoy idi pay (idi pay la koma marugian ti salip ti daniw)?  saludsod pay: saan ngata a naipalawag wenno nadakamat man lang ti rfaafil daytoy iti maseknan a mannurat a nagreklamo a nangdillaw maipapan iti mismo nga annuroten? saludsod manen: saan ngata a sa la napanunot daytoy ti rfaafil ("bukod nga interpretasion," "saan a de-kahon a panagawat") idi nalpasen a naibabawi ti premio ti naglabsing a daniw? saludsod latta: saan ngata a kasla maysa daytoy nga ex post facto wenno retroactive a linteg ket apektaranna/parnuayenna laeng ti ad-adu pay nga interpretasion?

2. mainaig iti #1, tapno nalawlawag, ken uray maakusaranen kas ex post facto, inayon koma ngarud ti rfaafil ti kunana nga interpretasionna iti pagannurotan bilang 2 iti salip ti daniw. tapno iti kasta agbalin a binding ken executory ken effective dayta nga "interpretasion" ken "saan a de-kahon a panagawat." karbengan ti sponsor/akinpasalip ti mangbaliw/mangatur iti pagannurotanna, yantangay bukodna met la nga interpretasion ti inayonna (aglalo no dayta nga interpretasion ket no agpayso ken siguden nga adda iti isipna sipud pay idi bukbuklenna ti pagannurotanna).

3. mainaig iti #1 ken #2, kaw-idek ti imbatad ti rfaafil nga "Amangan ta sabali met ti interpretasion ti nagreklamo a mannurat iti pagannurotanmi" ket ulitek, kaw-idek met ti kapanunotak maipapan itoy: "6. Iti maysa a pasalip, mamatikami a ti bukod nga interpretasion ti nagpasalip wenno sponsor/akinpasalip–nga isu ti nangbukel/nangputar iti bukodna a pagannurotan–ti nasken a masurot mainaig kadagiti annuroten ti salip–a saan ket a ti bukod nga interpretasion ti sabali wenno separate opinion ti sabali a partido iti ruar ti pasalip. No ania ti interpretasion ti agpasalip/akinpasalip, saan a nasken a rimbawan wenno abaken ti sabali nga interpretasion, nangruna no contestant, wenno awan nakaikalamikaman daytoy nga akin-interpretasion, iti pannakaituyang wenno administrasion ti salip. Ti keddeng ken opinion ti agpasalip/akinpasalip ti nasken/maiparbeng la unay a masurot/matungpal.Ta no saan man a kasta ti maaramid/maar-aramid, kas imbatad met laengen ti mannurat a di nainaganan: ’saan a nasayaat a debelopment dayta para iti pasalipmo.’" makunak pay: no agduadua wenno patien ti rfaafil a "sabali ti interpretasion ti nagreklamo a mannurat iti pagannurotanmi," sapay nga ensegida a pinadayawan, tinungpal, nagtudio ti rfaafil iti daytoy a "sabali nga interpretasion" a nagangayanna insublina kadagiti hurado ti nalpasdan a nakedngan a daniw ket nagangayanna gapu iti "sabali nga interpretasion" ti nagdillaw a mannurat, naibabawi ti premio ti daniw a pinangabak dagiti hurado? saan kadi a mabalin nga ibaga ti rfaafil nga adda met bukodna nga interpretasion ket karbenganna dayta nga interpretasion kas agpasalip/akin-pasalip?

4. maipapan iti "panangiyabaga/panangibaklay" ti sponsor/secretariat iti teknikal nga annongen, kuna ti rfaafil: "Akuenmi daytoy a babak.", "Wen, nagbiddutkami. Isu ngarud nga aturenmi. Adda manen adal a nasursuromi iti daytoy a panagbiddutmi. Inton maminsan, ngedngedanmi ti panagsiputmi." daytoy, kalpasan nga adda "maisakripisio" a naibabawi a premio. nasayaat met ketdi nga agpayso, tapno ammonton dagiti makikontes ti ar-aramidenda ket awanen amakda a di la ket ta maibabawinto met ti premioda. isu ngarud nga isingasingko ti #2 gapu itoy a pakaseknan.

5. nadakamat nga "Iti biang ti sekretariat kas nadakamatmi iti dayta a sinurat, dua laeng a banag ti sapsapulenmi tapno agbalin nga opisial ti entry nga ipaimami kadagiti hurado. Umuna, ti kinasiasino ti nakisalip ken maikadua, no naawat ti entry sakbay ti nasao a deadline. Saanmi pulos a bibiangan ti naguneg ti entry sakbay nga iyawatmi kadagiti hurado. Kas ehemplo, saanmi a basaen ti daniw wenno sarita no husto met laeng ti temana." sa naipasaruno manen nadakamat a "Tunggal iyawatmi dagiti entries kadagiti hurado, pasurotanmi iti listaan amin dagiti naisalip ngem saanmin nga ipakuyog dagiti entry a bimmagsak iti kriteria ti sekretariat." panagkunak, agkontra dagitoy nga statements. saludsod: no saan a binasa ti sponsor/secretariat dagiti daniw wenno sarita no simmurot met laeng iti mapagsasalipan a temana, kasano a makualipay wenno madiskualipayna dagitoy? no basaen ti blog ti rfaafil kabayatan dagiti pasalipna, nalawag a binasa ti rfaafil dagiti entry ket inkutuanna ida a nalaing no sinurotda met laeng ti naituding a tema (kitaen iti http://rfaafil.com/blog/). makita sadiay ti proseso ti panangikuto ti rfaafil iti man tema wenno uray pay ket ngata iti teknikal a banag (rukod, etc.) ta adda ipakaammona a bukodna a top list. kas pagarigan iti salip ti sarita iti 7th rfaafil, imbinsa ti sponsor/secretariat ti top 14 a pilina manipud iti 22 a naawatna nga entries, daytoy a top 14, makita ti nasiken ken nauneg a panangbasana, panangadalna, panangarisitna aglalo iti tema. ket finally, kas mabasa met laeng iti rfaafil blog, nangpili ti rfaafil iti kabukbukodanna a top 5 (a dina rinangguan no ania ti puestoda). ket dagitoy a top 5 a personal/bukod a pinili/pili ti sponsor/secretariat, isuda met laeng, awan sabali, dagiti nangabak (wenno pinangabak dagiti hurado).

30

daytoy man ti surat a nanipudan/nakaigapuan ti pannakaibabawi ti premiok iti 7th rfaafil (nakopia iti http://www.rfaafil.com/website/id156.html):

Dear Reynald:

Naimbag nga aldawmo! Tarabayennaka latta koma ni Apo Dios, kasta met ti pamiliam. Agtalinaed latta koma a nabaked a munmon ti inrugim a pasalip. Daytoyto ti agbalin a batonlagipmo ken ti pamiliam iti masakbayan.

Nabasak daydiay daniw a nangabak iti Umuna a Gunggona iti napalabas a pasalipmo iti daniw (2008-2009), ti "Baribari Kontra Bisin, Tig-ab Kontra Gawat: Dallang Iti Nakaparsuaan Ti Bagas".

Saankon nga ibaga a napintas. Nakednganen dagiti hurado a daytoy ti kapintasan nga apit iti RFAAFIL Salip iti Daniw 2008-2009.

Nupay kasta, adda laeng dillawek iti pannakaipatungpal ti pagannurotan ti pasalip.

Iti paglintegan ti pasalip, mabasa dagitoy:

2. Agatiddog ti daniw iti di ab-ababa ngem 20 a linia ken nakakompiuter wenno naimakinilia iti maysa a panid ti bond paper….

6. Saan a mabalbaliwan ti pangngeddeng dagiri hurado. Maibabawi ketdi ti premio ti mangabak no matakuatan kalpasanna a linabsingna ti Pagannurotan Bilang 2.

Agmamata a linabsing ti daniw ti Pagannurotan 2 ta saanna a tinungpal daytoy. Uray ania ti aramidem, saanmo a maiserrek nga imakinilia iti maymaysa a bond paper ti kaatiddog ti "Baribari…" Ditoy pay laeng, nadiskualipika koman ti daniw.

Ngem pinangabak daytoy dagiti hurado. Awanen ti maaramidan iti dayta ta pinal la ngarud ti desisionda. Ngem gapu met laeng iti daytoy, uray isuda met, naglabsingda met ta saanna a tinungpal ti pagannurotan. Malaksid no adda bendisionmo a kas sponsor tapno maaddaanda iti karbengan a mangbalbaliw kadagiti pagannurotan ti pasalip. No kastoy man ti napasamak, makunak a saan a nasayaat a debelopment dayta para iti pasalipmo.

Insuratko daytoy iti nagan dagiti dadduma pay a nakisalip a nangtungpal kadagiti pagannurotan. Kas itay kunada iti Ingles, to do justice to them. Iti ania man a pasalip, ti panangtungpal kadagiti pagannurotan ti pasalip ti umuna a pagsasalipan. Madiskualipika dagiti dina ammo ti agtungpal kadagiti nayetnag a paglintegan.

Naimbag nga aldawmo.
Nagan ti Mannurat

 

ala, a, ket uray kano ania ti ar-aramidek ket diak maiserrek? siak pay, ket expertotay’ sa no pagiserrekan met la ti pagsasaritaan–uray no iti man kasipngetan, pasango, patallikud, patakder, paidda, pasikig wenno ania pay ditan, hehehehe!

isu a pinadasko ngarud nga inserrek.

iti di am-ammo (di nainaganan) a mannurat a nagsurat, kitaem daytoy:

wen, 1 page dayta, apo. ta kas kuna ti rfaafil, mabalin gayam kano nga iyan-anay ti uray atiddog a daniwmo iti maymaysa laeng a panid ket kompormi ditan ti pamay-am, "nawayaka" iti kayatmo: uray kasano kabassit/kadakkel ti size ti font, uray ania a klase ti font (mayat siguro no old english, ania, tapno kasla diploma, hehe!), uray kasano kaakikid/kaakaba ti margins, uray pay 2 columns, nawayaka a mangiserrek–la ketdi maysa a panid laeng ti pangiserrekam!

isu a pinadasko ngarud nga inserrek dayta "sobra ti kinaatiddogna" a mabag– este, bagimi a daniw, ket dayta anian a ganas ti serrekna, julie! (nagaramatak iti 6 points a times new roman, .05 a margins, ken 2 columns iti letter size paper [8 1/2" x 11"]).

tapno mamatikayo a mayat ti serrekna ket naaramidko, downloadenyo ti msword document filena (ngem didak pabpabasolen no agarrapkayo iti sobra met a kabassit ti sizena… ti font size ti kunak, a!)

 

kadagiti agdamdamag no ania ti "ofisial" met a makunak maipapan iti daytoy issue ti pannakaibabawi ti premiok iti rfaafil, adtoy ti surat nga impatulodko iti rfaafil a nairanta a maipablaak wenno maipubliko (naiyemail daytoy iti rfaafil idi setiembre 24, 2009 iti 10:51 ti bigat, oras iti filipinas):

 

Pagraeman nga RFAAFIL,

Naimbag nga oras!

Mainaig daytoy iti nabasami a "Resulta ti 7th RFAAFIL" a naipablaak iti BANNAWAG, Agosto 10, 2009 nga issue, iti TI MAKUNAMI, a nakadakamatan a "Naibabawi ti premio ti nangyalat iti Umuna a Gunggona gapu iti sobra a kinaatiddog ti daniwna, kas impakaammo ti RFAAFIL Secretariat." Kasta metten, iti nabasami met laeng a "Napateg a Surat iti E-lokano Mail" iti rfaafil.com, iti DAMDAMAG  (napetsaan iti May 22, 2009, ngejm naipablaak iti websiteyo idi laeng Setiembre 23, 2009), a nangipalgak a naglabsing ti daniwmi iti annuroten ti salip. Kagiddan met a nabasami ti impablaakyo pay a "PALAWAG TI PANGULO TI HUNTA DAGITI HURADO MAINAIG ITI PANNAKAIBABAWI TI PREMIO TI UMUNA A GUNGGONA ITI SALIP ITI DANIW ITI RFAAFIL 2009" a napetsaan iti Agosto 31, 2009. Ken ti "Silulukat a Surat ti RFAAFIL ken ni RVA" a napetsaan iti Setiembre 13, 2009.

Saankamin nga agpalpalikaw, annugotenmi a naglabsing ti entrymi a daniw iti pagannurotan ti salip ti daniw ti RFAAFIL, kas nadlaw ti nagsurat a mannurat iti "Napateg a Surat" segun iti dinakamatna a Pagannurotan Bilang 2 ti Salip iti Daniw ti 7th RFAAFIL ("Agatiddog ti daniw iti di ab-ababa ngem 20 a linia ken nakakompiuter wenno naimakinilia iti maysa a panid ti bond paper…. xxx … Uray ania ti aramidem, saanmo a maiserrek nga imakinilia iti maymaysa a bond paper ti kaatiddog ti "Baribari…"").

Gapu itoy, saanmin nga "ilaban" a maibabawi ti pannakaibabawi ti premiomi (nupay adda met bukodmi koma nga interpretasion iti annuroten maipapan iti 1 page bond paper limitation). Awatenmi ngarud ti pannakaibabawi ti premio, kas panangpadayaw iti desision a maibabawi gapu iti "sobra a kinaatiddog" ti daniwmi a napangabak, kas nadlaw ti nagsurat a mannurat ken kas natinong dagiti hurado maibase iti "teknikal a rason nga imbaklay ti sponsor/secretariat nga annongen."

Ti laeng maysa a masaomi ditoy, kas panagawatmi iti surat-desision dagiti hurado, no "inyabagan ti sponsor/secretariat ti annongen a panangdiskualipika kadagiti sumagmamano nga entries base iti teknikal a pagalagadan," dimi maliklikan a mennamennaen nga apay pay laeng a naipaima kadagiti hurado ti daniwmi–apay a qualified a saan ket a disqualified koma a dagus idi adda pay laeng iti ima ti
secretariat–tapno saan koman a nairaman a napagpilianda ket iti kasta awan koman daytoy a pakarikutan ita.

Ngem nalpas ti nalpasen. Awatenmi latta ngaruden ti amin.

Ket saan la a dayta, kas sagudayen ti dillaw ti di nainaganan a mannurat a nagsurat iti "Napateg a Surat," annugotenmi ket awatenmi met a naglabsing pay ti daniwmi a nangabak met laeng iti Umuna a Gunggona iti 6th RFAAFIL, ti "Tattao, Ay-ayup, Kinatao, Kinaayup: 3 nga Imahen" (http://www.rfaafil.com/website/id145.html). Ngamin, no suroten ti Pagannurotan Bilang 2 kas imbinsa ti nasao a mannurat,
nagsobra met daytoy a daniw iti kinaatiddogna: 2 pages daytoy iti letter size a bond paper, single spaced, 1" margin iti amin a side, 12 font size, Times New Roman font face (napadpadiwakal manen no Arial ti mausar, ken aglalo no double spaced). Nadakamatmi dagitoy nga specifications ti documento wenno papel ta dagitoy ti standard wenno kasla de facto nga annuroten iti paspasalip iti panagsuratan ket dagitoyen ti nakairuaman a sursuroten dagiti makisalsalip.

Inkeddengmi a bukod daytoy a panangdawat iti pannakaibabawi ti maysa pay a premiomi kas panangpadayaw iti panagpapatas ti amin. Dimi ngamin mairusok nga idinto a di nakalusot ti "Baribari Kontra Bisin, Tig-ab Kontra Gawat: Dallang Iti Nakaparsuaan Ti Bagas" a daniwmi iti 7th RFAAFIL, agulimekkami lattan iti kaso ti "Tattao, Ay-ayup, Kinatao, Kinaayup: 3 nga Imahen"  a kapadana (segun iti nakita ti mannurat a di nainaganan) nga "agmamata a naglabsing" met laeng. Ta patienmi a di agbayag, madlaw wenno maduktalanto met laeng ti kaaduan daytoy a panaglabsing ket nasaysayaat no ita pay, sakbayanmin dayta babaen ti voluntario a panangipababawimi.

Ket wen, masindadaankami a mangisubli iti sertipiko ken premio a kuarta ti nasao a daniw ("Tattao…"). Informarandakami laeng no kaano ken kasanomi a maipatulod dagitoy kadakayo.

Kunami a para iti panagpapatas ti amin daytoy. Ta no basaenyo ti pagannurotan ti salip ti daniw iti 6th RFAAFIL, isu met la nga isu nga "Agatiddog ti daniw iti di ab-ababa ngem 20 a linia ken naikompiuter wenno naimakinilia iti maysa a panid ti bond paper." Kasta met laeng kadagiti napalpalabas pay a salip (kas iti 5th RFAAFIL) ken kas manen ita, iti 8th RFAAFIL (http://www.rfaafil.com/website/id71.html)). Idawatmi met iti mannurat a di nainaganan a sublianna koma a basaen/adalen dagitoy a pagannurotan tapno mapasingkedanna ti ibagbagami.

Ita, iti panangibabawi/panangisublimi iti maysa pay a premiomi, idawatmi ti pannakaibabawi/pannakaisubli met dagiti sumaganad–a naglabsing met iti annuroten iti kaatiddog ti daniw nga entry:

"Taguob" ni Giovanni Palomares, Maika-2 a Gunggona ken Readers Choice Awardee, 6th RFAAFIL: limmas-ud agingga iti panid 2 (kitaen iti http://www.rfaafil.com/website/id146.html kopiaen sa iyakar iti MS Word kas document a letter size a 8.5" x 11", 12 font size, Times New Roman wenno Arial, 1" margin on all sides).

"Barangabang" ni Aurelio S. Agcaoili, Maika-2 a Gunggona, 5th RFAAFIL: 3 panid (http://www.rfaafil.com/website/id124.html).

"Independencia Y Revolucion" ni Benjamin P. Pacris, Maika-4 a Gunggona, 5th RFAAFIL: 2 panid (http://www.rfaafil.com/website/id126.html).

"Kudos iti Ayatmo iti Bukodtayo a Dila" ni Prodie Gar. Padios, Maika-5 a Gunggona, 5th RFAAFIL: 3 panid (http://www.rfaafil.com/website/id127.html).

In-attachmi dagitoy a daniw, kasta metten dagiti pagannurotan iti 5th, 6th ken 7th RFAAFIL, tapno agpaay a referenciayo. Ken manen, idawatmi iti mannurat a di nainaganan, a sublianna koma ken basaen/adalenna met dagitoy a daniw.

Awan ti rituer-pakinakemmi kadagiti mannaniw dagitoy a nangabak a daniw tapno "iramramanmi" ketdin ida. Napateg a gagayyem ken kakaduami ti kaaduan kadakuada. Ngem kitkitaenmi laeng ti rebbengna a panagpapatas ti amin. Ammomi a maawatandakami dagitoy a mannaniw. Kinapudnona, maysa kadagiti maseknan, ni Apo Aurelio S. Agcaoili, ket nakasaritamin maipapan itoy a banag ket segun kenkuana, sisasagana met isuna a mangisubli iti premio ti naglabsing a daniwna.

Idawatmi a kasta koma met ti aramiden dagiti dadduma pay a maseknan a naglabsing met ti dandaniwda mainaig iti "sobra a kinaatiddog."

Kangrunaan iti amin, pagyamananmi met unay ket dayawenmi ti kinapakumbabayo a nangako iti kunayo a "babak ken biddutyo" ket awatenmi a sipupuso, iti nagan ti panagkakabsat iti pluma ken personal a panagkakadua, ti dawatyo iti dispensa.

Agyamankami, ket iti laksid ti amin, addakami latta, kas iti sigud, a mangidawdawat iti panagballigi ken panagnayon ti RFAAFIL.

Sipupudno,

Roy V. Aragon

daytoy man ti kinapudno iti bannawag a nakabiglaak la unay ta diak ninamnama ken diak pulos napakpakadaan (ta saan a naipakpakaammo kaniak–wen iti la bannawag a naammuak!):

 

 

nabara latta ti saritaan maipapan kadagiti pammadayaw wenno awards nga it-ited ti gumil filipinas (gf), kangrunaanna ti pedro bucaneg award ken ti leona florentino award. kas sagudayen iti gf, dagitoy kano nga awards dagiti "kangatuan a pammadayaw nga ipapaay ti gumil filipinas kadagiti mapilina a mannurat nga ilokano (bucaneg iti lalaki, florentino iti babai) a nakaaramid iti naisangsangayan a gapuanan a mangpadur-as iti literatura iloko" wenno kadagiti "mannurat a mabigbigen ti nagapuananda iti pannakapabaknang ti literatura ilokana" (kas nailanad iti libro a "gumil filipinas: 25 a tawen (1968-1993)" nga inedit da reynaldo a. duque ken cles b. rambaud).

saan a mapagduaduaan a nagapuanan/magapgapuanan wenno naaramidan/maar-aramidan iti pannakabaknang ken pannakapadur-as iti literatura nga ilokano/iloko. no gapuanan ngarud ken aramid, kayatna a sawen, masapul nga adda naan-anay a makita wenno mabasa a gapuanan ti maysa a mannurat a nakaigapuanan ti pannakapadur-as ti literatura wenno panagsuratan. siempre, agsipud ta mannurat la ngarud ken panagsuratan ti maseknan, sinuratan ngarud ti nasken a makita/mabasa. mabalin nga adu wenno sumagmamano a nobela, adu a sarita, adu a daniw, adu a drama, adu a salaysay, adu a piesa iti kritisismo iti literatura. ta ania pay koma ti nasken a maipakita a gapuanan/nagapuanan no di dayta kaadu ti sinuratan? ngem saan la nga adu, nasnasken met ti kalidad wenno kabaked dagita a sinuratan. nasken nga agkadua dagita: quantity ken quality ti sinuratan. wen, masapul. ta saan nga asi-asi dayta "mannurat a mabigbigen ti nagapuananna iti pannakapabaknang ti literatura ilokana." masapul kano a mabigbigbig dagiti nagapuananna, dagiti sinuratanna, dagiti naaramidanna. nasken nga adu, nasken a de-kalidad. addaan iti makunkuna a mabigbigbig a body of work daytoy a mannurat.

ngem saan la a body of work. no kunam a "nakaaramid iti naisangsangayan a gapuanan a mangpadur-as iti literatura iloko" saan la a sinuratan dayta. nagapuananna kas mannurat wenno literary artist a nangilungalong iti pannakapatan-ay ken pannakasalimetmet ken pannakataginayon ti literatura ken ti lengguahe daytoy a literatura ken ti kultura a puon ken ramut dayta a literatura.

isu a saan a bastabasta met gayam, a, ti mapadayawan kadagita nga awards. pudno ti kunkunada a manmano laeng kadagiti nagadu a mannurat nga ilokano ti mapilpili a maipaayan iti dayta a pammadayaw. dagitay laeng pudno ken pudpudno a maikari ti rebbengna a maikkan kadagita nga awards, bucaneg man wenno florentino, kas panangpadayaw metten, a, iti lagip dagiti nakaipanaganan dagita nga awards, da pedro bucaneg ken leona florentino-de los reyes. ditay’ koma barengbarengen ti nagan, ditay’ koma iluges ti dayaw dagitoy nga appo a pangamaen ken panginaentayo a mannurat nga ilokano.

kabayatanna, kayatko a sarurongan ti paliiw–ta kas naagapaden dagiti kangrunaan a kriteria iti ngato (naisangsangayan ken mabigbigbig a nagapuanan ken gapuanan iti pannakapabaknang ken pannakapadur-as ti literatura nga ilokano)–a saan a nasken ditoy ti kunkunada a "seniority" wenno kinataengen ti nasken a mapadayawan tapno laeng mapadayawan. kontrario dayta iti panggep ti gf iti daytoy nga awards ta limlimitaranna dagiti kayatna a "padayawan." apay ketdin a dagiti laeng agtawen iti 60 wenno 50 agpangato ti nasken a mapadayawan iti dayta a pammadayaw? isuda laeng kadi dagiti addaan iti "naisangsangayan ken mabigbigbig a nagapuanan ken gapuanan iti pannakapabaknang ken pannakapadur-as ti literatura nga ilokano?" adda diskriminasionna no dayta ti maipapilit a maipakat iti kada panagpilida iti awardees. saan koma a mausar dayta nga award a kasla pangunsuelo laengen kadagiti lakayen ken baketen a mannurat a naliplipatanen wenno awanen iti sirkulasion a kas kunada (nupay rebbengna a mapadayawanda no maikarida a mapadayawan tapno mabigbig met ti/dagiti nagapuananda).

adtoy man ti listaan dagiti mannurat a naipaayanen iti bucaneg ken florentino awards:

Pedro Bucaneg Awardees
1978: Marcelino Foronda Jr., Gregorio C. Laconsay
1979: David D. Campañano
1989: Leandro B. Ablang, Benito S. De Castro, Atty. Benjamin M. Pascual, Jose Acance, Rene B. Ragunton
1990: Dr. Godofredo S. Reyes
1991: Jeremias A. Calixto, Atty. Arsenio Ramel Jr., John Nolasco Arieta, Mario A. Albalos (posthumous)
1992: Arturo M. Padua, Pacifico D. Espanto, Arturo G. Buenavista, Melecio D. Ballesteros, Alfredo T. Daguio
1993: Pelagio A. Alcantara, Juan B. Quimba, Jose A. Bragado, Eliodoro P. Lorenzo, Severino A. Lazo, Segundo La. Foronda, Primitivo Guerrero, Benjamin A. Gray, Antonio Sanchez Encarnacion, Constante C. Casabar
1994: Leonardo Q. Belen, Pedro Limos, Melchor Gasmen, Metodio Velasco, Guillermo Andaya, Pedro Ubongen, Bienvenido Cabras, Paterno Ojastro, Mauro Guico, Abraham Pasion. Posthumous awardees: Benjamin F. Aurelio, Jose Teñoso, Estanislao Teñoso, Placido Real Jr.
1995: Alejandrino Hufana
1996: Prescillano N. Bermudez, Juan Alegre, Trinidad Pe Benito
1997: Gregorio T. Amano
2000: Dionisio S. Bulong, Juan S.P. Hidalgo Jr., Manuel S. Diaz, Casimiro Is. De Guzman
2001: Peter La. Julian, Meliton Gal. Brillantes, Francisco Quitasol
2002: Ricarte Agnes, Fr. Amador Foz, Lorenzo G. Tabin, Jaime P. Lucas, Amado I. Yoro
2003: Samuel F. Corpuz, Salvador A. Espejo; Reynaldo A. Duque
2004: Edilberto H. Angco
2005: Arsenio B. Cortez
2006: Fernando B. Sanchez, Severino V. Pablo, Herminigildo A. Viloria
2007: Baldovino Ab. Valdez
2008: Francisco T. Ponce
2009: Aurelio S. Agcaoili

Leona Florentino Awardees
1976: Doña Josefa Edralin Marcos
1978: Pacita Cabulera-Saludes, Manuela Ravelo-Ablan
1993: Dr. Dedicacion Agatep-Reyes, Estela Rimorin-Gordo, Luz Flores Bello
1994: Crispina Balderas-Bragado
2002: Onofrecia I. Ibarra
2003: awan naikkan
2004: awan naikkan
2005: Gladys Menor
2006: awan naikkan
2007: Cresencia Robianes-Alcantara
2008: Ruperta Ramos-Asuncion
2009: Elizabeth Madarang-Raquel

dagita man, appo, dagiti madaydayaw ken mabigbigbig a mannurattayo nga ilokano a pinadayawanen ti gumil filipinas.

nupay kasta, nakadidillaw ti kaawan a nairaman ti sumagmamano a maibilang met a teddek ti literatura ilokano.

a mabalin a di pay ngata panawen a mabigbig ken mapadayawanda? wenno linipaten dagiti maseknan?

di la ngarud maliklikan no kua ti agipato a kasla adda nga agpayso agat-nagelgel a baraniw. a dimo mapuotan a panunoten a maal-alan sa la nga agpayso met iti ginnayyeman, kinnaduaan, compadrazgo, ti sistema wenno proseso ti panagpilida kadagiti "mabigbigbig" ken "madaydayaw" a mannurat nga ilokano.

ngem rebbengna a mapadayawan amin a maikari a mapadayawan. awan koma ti mailanglangi gapu ta awan man laengen ti makalagip iti maysa a mannurat nga adu met ti nagapuananna iti naglabas. wenno gapu ta awan man laeng ti gagayyem wenno kokompadre wenno kokomadrena nga "adda wenno asideg iti dalikan" a manginominar met wenno mangmanok, piman, kenkuana.

kas koma kadagiti sumaganad a pimmusayen a mamannurat nga uray man la posthumous award koma ti maipaay (a sumagmamano kadakuada nupay maikarida idin sibibiagda pay, di man la nalagip a napadayawan ida):

Donato B. Abanilla
Dindo Flo. Acosta
William V. Alvarado
Bernardino C. Alzate
Rogelio A. Aquino
Bagnos G. Cudiamat
Leticia A. Fariñas
Lorenzo M. Galapir
Glicerio C. Gallardo
Benjamin Garma
Benny Ponce Lopez
Lina Lorenzo-Sumaoang
Demosthenes D. Mauricio
Renato A. Paat
Juanito M. Pangangaan
Bernardo D. Tabbada
Jose A. Velasco
Amelia A. Venenciano-Viloria

wenno kadagitoy sumaganad sumagmamano a mannurat a panagkunak laeng ket maikarkarida met a mapadayawan:

para bucaneg:

Fredelito A. Lazo
T. Gabriel Tugade
Donel B. Pacis
Firmo A. Estocapio
Herminio Calica
Gregorio Bermudez
Joven F. Costales
Cristino I. Inay
Vivencio S. Baclig
Nole V. Lansangan
Roland Al. Bueno
Paul B. Zafaralla
Guillermo I. Concepcion
Fernando Obado
Pedro Z. Dela Guardia
Lolito Q. Peig
Manuel D. Benosa
Genaro Sumaoang
Crisostomo M. Ilustre
Agustin DC. Rubin
Rodolfo R. Tabaco
Vicente P. Palcong
Ernesto Bisquera
Ronnie R. Redilla
Eldorado  E. Licos
Manuel G. Corrales
Dominador G. Lagmay
Ernesto Cadiz
Daniel Gaces
Jim P. Domingo
Rodrigo M. Manongdo
Solomon V. Benitez
Elpidio Unabia
Rosito D. Pimentero
Herman G. Tabin
Benedicto C. Tadena
Honor Blanco Cabie
Rogelio Mac. Acoba
Boni A. Mendoza
Val G. Idica
Martin T. Rochina
Jacinto B. De Peralta
Amor Cabaccang
Danilo A. Bautista
Rogie C. Baysa
Virgilio D. Domaloy

para florentino:

Eden Cachola-Bulong
Sinamar Robianes-Tabin
Crispina Martinez-Belen
Linda Villanueva-Landingin
Feleciana J. Abril (Lady Fele Mann)
Laura Bulosan
Crescencia De La Rosa
Amelia Ramos-Freedland
Maria Quigao-Ventura
Virginia A. Duldulao
Clarita A. Sumahit
Emma Sol. Pasion-Aguinaldo
Chit Quintero
Mary Ebitha Dy
Sonia B. Agarpo
Cristina Gervacio-Gallato
Hermilinda Lingbaoan-Bulong
Aida Campos Tiama
Djuna R. Alcantara

para kaniak, nakaskasdaaw man a di pay napadayawan dagiti kas iti kalibre a mannurat da fredelito lazo, t. gabriel tugade, donel pacis, firmo estocapio, herminio calica, cristino inay, guillermo concepcion wenno atty. lansangan ken judge baclig a di pay naikkan iti bucaneg! wenno iti kas kada eden bulong, crispina belen, sinamar tabin, amelia ramos a di pay naikkan iti florentino!

it’s about time a padayawantayo dagiti maikari a mapadayawan!

ket karit dayta iti agdama a liderato ti gumil filipinas. ti kunak, saan koman nga agpannuray wenno aguray ti gf iti nominations. saan kadi a mabalin a mangbukel ti gf iti maysa a transparent nga awards committee a makaammon nga agsukisok, agarisit, agpili iti rumbeng a mapadayawan? wen, transparent, lukat ken nawaya a makita ken mabinsir ti amin tapno awan makunkuna ti agkuna ket iti kasta awan ti tumaud a kontrobersia wenno anomalia. ket no adda man nominasion, maipublikar tapno makita ti amin no sino ti nominee ken ti naginominar. ken nasken nga i-produce ti nagnominar dagiti pammaneknek iti body of work ti nomineena.

book, basta books, basta adda bookna metten, kaykayatak. isu a maisamsamira manen ti agnunog iti social network no kasta a makapaginternet dataon. saanak a mahilig iti social networking. i mean, iti kas iti friendster, myspace wenno facebook koma. adda met linuktak nga accountko idin angged iti friendster. ngem idi kuan inabandonak. sa nangaramidak met la para iti dadapilan.com koma, for seo’s sake. search engine optimization stuff. wenno kapadana a teknik tapno "agsikat" dayta keyword a "dadapilan" uray iti uneg ti friendster koma. kinapudnona laeng, diak a kursunada ti friendster a pagbagbagtitan ti nakaad-adu ditoy deppaarnat’ asia, lalon sa iti filipinas. ok met idi damdamo ngem idi kua, inatakar dagiti "fakesters" wenno dagitay agaramid ti accounts a ti la adda nga ip-ipanda a nagnaganda wenno paglingedda iti pudno a kinataoda. disastrous dayta. kasta met laeng ti napasamak iti myscpace. aglalo ket kaaduan sa a tinediers ti addat’ friendster. madlawmo latta dayta no makita/mabasam dagiti panagsursuratda nga agusarda iti nagadu a "z" kada "h" wenno gsm lingo (txt spelling) a makapasuron.

isu a kaykayatko ti facebook. panagkunak, mas "class" wenno "professional" ti/iti facebook. ’nuff said, diak kayat ti maki-argue itoy a banag about taste wenno personal preference.

basta, addaak iti facebook. wen, siak daydiay. no kayatyo a maam-ammodak a nalaing, befriend me iti facebook. makitayo iti profileko dagiti diak ipakpakita ditoy.you need to sign up though and add me as a friend. so, hurry, umaykayon iti facebook!

malibtawak pay ketdin ti agpanablaag ditoy. ad-adda nga aktiboak ita iti facebook. what with having the same ilokano writer-friends sadiay. ken add sumagmamano a nasarakak a long-lost friends and some classmates iti haiskul, hehe!

 

marso ken abril. napateg dagita a bulbulan iti maysa a mannurat nga ilokano. tradisional ngamin a panawen ti panaggugumil. no panaggugumil kunatay’, a, ket ‘tay national convention/conference/literary seminar nga ang-angayen ti gumil filipinas iti kalgaw, kadawyan nga iti maikadua wenno maikatlo a lawas ti abril. panaggugumil: panagsisinnarak, panagdedenna manen dagiti mannurat nga ilokano.

wen, despite dagiti adu la unay a maparparnuay a kontrobersia ken dadduma pay nga issues maipapan kadagiti mannurat nga ilokano nga iti kallabes ken uray iti agdama ket agtultuloy. ngem adda latta gumil ken ginnumil, adda latta umay makigumil, gumumil, makiginnumil, pagumil. tradision met daytan.

ket wen, panawen met dagiti mannakisalip a mannurat nga ilokano, nangruna dagiti mannangabak. kadawyan ngamin nga iti gumilan ti pakapadayawan ken pakaiyawatan dagiti premio ken plake/sertipiko dagiti winners. isu a kablaawak man dagiti winners iti daytoy a tawen.

kangrunaanna ketdi a maysa, kaniak, ket panawen met daytoy dagiti sale ken bargain a libro nangruna iti national bookstore. fiesta para kaniak ti kastoy a tiempo. bumaknang no kua ti libraryk (nga actually saan a physically existing ta awan pay naaramidko a pagipempenak iti liblibrok ket addada nga agkaiwara iti kukuarto) ta diak malapdan ti aggatang. kabaelan met ti bulsa ti maysa a mamirmiraut a mannurat a kas kadatao. agasem met ngamin, kas iti napalabas a sale iti nbs, makagatangka iti 20 pisos a libro, wenno 30 pisos, wenno 50 pisos, wenno 75 pisos, wenno 100 pisos, 150 pisos, 200 pisos. ket ania ngay met dagiti nasarakak ken naalak? pagsayaatanna ta nakapagpa-manilaak idi marso ket nakapanak kadagiti nbs iti cubao, megamall ken mall of asia, sa idi agsubliak iti cagayan, naranaak ti umuna nga aldaw ti sale iti nbs-tuguegarao. medio adu met, a, ti naalak, manipud 20-30 pisos, sumagmamano a 50 ken 75 pisos ti pategna a liblibro a sigud nga agbalor iti nasurok a 300 pisos, 400 pisos, 500 pisos agpangato agingga iti nasurok a 1,000 pisos. adda pay ketdi dagiti natiambaak a hardcovers.

adtoyda man:

ken dagitoy:

sa daytoy pay:

"filipiniana" dagita. unfortunately, awan ti sale wenno bargain a filipiniana ita. isu nga inkidemko a ginatang dagita. dayta "walong diwata ng pagkahulog" ni edgar samar ken dayta "para kay b" nga umuna a novela ni ricky lee, nabayagen a nagatangko. kagatgatangko dayta "ultraviolins" ni khavn de la cruz ("ultraviolins" kano, nagmayat man a pangkalub iti talaga a wordage nga "ultraviolence" hehe! wen, kaaduan a violent to the max dagitoy nga estoria. daytoy koma ti mabasa dagitay "moralista" wenno agimomoralista a mannurat nga ilokano a nakapupok iti kahon ti estoria a moral ken amoral wenno dagitay mamatpati a ti nasken kano laeng a suraten wenno masurat a sarita wenno fiksion ket dagitay maipapan iti napintas, nasayaat, nadiosan wenno dagitay addaan "moral lesson" ket saan kano a namayat no ti suratem ket maipapan iti mannipdut, mannanakaw, mannibrong, kriminal, puta, uttog, etc., etc. ta bumaba kano ti kalidadmo kas mannurat! ala, padasenyo man a kadebate ni khavn, wenno daytay maysa pay kapadana a mannurat/literary artist–ni norman wilcayco!) kasta met dayta "tinik sa kaluluwa at iba pang akda" ni epifanio san juan jr., ken dayta "puppy love" ni f. sionil jose (nasarakak met laengen daytoy a collection ti saritana, ti la awan ita kaniakon a librona iti fiction ket daytay "sin" ken ti kaudian a collectionna nga "stories"). ken dayta "epics and ballads of lam-ang’s land & people" ni florentino hornedo.

kabayatanna, adda dagiti sagdudua wenno sagtatallo a kopia a ginatangko a nalalaka a libro ta rantak ti aglako manen online. isu a biniagko manen daytay ebay accountko ket sadiay, adda manen sumagmamano a lakok a liblibro. amangan no adda kursunadayo kadagiti lakok (adda gaiman, borges, coetzee, funke, bradbury)?

pinagbiagko ti ebay accountko, giniddanak met ti naggatang manen iti ebay. sigud nga iti ebay ti naggatgatangak idi kadagiti hard-to-find a liblibro. wenno kadagiti very cheap a used books a no gatangem ti brand new iti bookstore ket ginasut ken ribu a pisos ti presioda.

daytoy man ti dua kadagiti kabarbaro a gatangko iti ebay:

hardbound a "the reluctant fundamentalist" ni mohsin hamid ken daan a kopia ti "the bridge of san luis rey" ni thornton wilder. 150 pisos laeng ti alak iti daytoy hb a "reluctant fundamentalist." finalist daytoy ket iti man booker prize. familiar ti estilo aglalo ti nausar a point of view iti novela ni hamid, maysa a pakistani. us-usarentayon daytoy iti literatura ilokano. ‘tay manarsarita nga adda kasarsaritana a karakter a di met ngarud sumungsungbat (ta ti reaksion wenno sungbat wenno gunay ti kasarsaritana ket inna met isarita amin pay). kasla iti dadduma a sarita ni rudy tabaco. entiro a novela dayta a manarsarita ni hamid. agarup kastoy met laeng ti estilo nga inaramat ni aravind adiga iti 2008 man booker prize winner a novelana a "the white tiger." adda manasarsarita nga adda kasarsarita wenno sarsaritaanna, isuna laeng ta babaen met iti sursurat (letters). sursuratan ti kangrunaan a karakter ti premier ti china (pay met!) ket kasla ikomkompesarna ti biagna itoy. surat a dina met ngarud imbusbuson no di ket kasla ‘tay agsursuratka iti diary a "dear diary" kunam. hmm, adut’ maadal kadagitoy a novela a pakistani ken indian.

 

 

kayatko la nga ibingay daytoy a daniw ni apo honor blanco cabie, mannaniw, mannarabitniw. sungbatna iti naibagak (iti facebook) maipapan iti kaaddan iti appokona ken kenkuana kas maysan nga "apong lakay"…

roy,
adda dagiti napnuan arapaap a magtengda met koma,
ti nabalitokan nga edad dagiti ap-appoda nga in-inauna,
ngem anian ta addada pay la iti ngalay ti dalan,
magmagnadan kasda metten maysa a naiyaw-awan.

adu dagiti addaan ganus nga ub-ubbing, kas met kaniak idi,
agpampanunot, agar-arapaap no dumteng idi ti rabii,
koma maukkonkonto met tawenda a nakaibulsa,
tapno kadagiti panawen addanto met kukuak a liwliwa.

adda met ub-ubbing ap-aprasan umarrabis a panunot,
no makadanon ‘tay tao iti 30 kano dandanin agbugsot,
lakay daytan, baket daytan inda sansan nga iyes-esngaw,
saanda nga ammo a ‘diay panunotda maysa nga ubbaw.

adda met agkunkuna, dayta addaanen iti taeng,
kenkuana kamangeg ‘toy biag awanen dumteng,
saanda nga ammo nga adda gayam iti barikesna,
daytay mangted ‘itoy a biag bugas ken bagas ti pigsa.

wen, roy, addaanakon appo* ket innak ida pagtangtangsit,
ta isuda kas met kaniak nga ubing addaan sam-it,
isuda ‘tay rason no sapay naparagsit saksakak,
ta no agawidakon rabii agur-uray kaniak adu a ragsak.

ta uray siak nakaurnongen agsisipul, adu a tawen,
masansan latta a ‘tay ubing kaniak adda a sumken,
itedna kaniak pagsadagak, pagsanggirak a parmata,
daytay papagko ditoy a biag, laem adu a namnama.

agyamanak ta impalubos ti naasi, nadungngo nga apo,
a maikkan ‘toy ninongmo pangsapsapo’t muging ken puso,
ta adu dagiti mayat met, agkarkararag a mataengan,
ngem inda met lattan maiwalang iti wasnay ti dalan.

dadduma adda dagiti agsalsaludsod no ania ti palimedko,
sapay, saludsodda, addaankan tawen ngem ubing dayta puso?
kunak met a napardas nalabit gapu ngata ta agsossosoak,
bulonda metten ‘tay di makatengngel napalalo a garakgak.

wen nga agpayso, ta ti pammatik adda latta iti abay,
daytay kinakaubingak, kadkaduak a mangmurmuray,
daytoy ti gayyemko a mangsipsiput kaniak a kanayon,
agmalem, agpatnag inggana’t dumtemg ti parbangon.

ket kumustakayo met dita iguig, probinsia ti cagayan,
ti kunkunak dagidagi dagiti adu a kakabagian,
manipud tuguegarao, piat, tuao ingganat’ gonzaga,
ipalaudmo ‘diay sanhez mira, idanonmon ‘diay claveria.

idi ta addaak pay la iti haiskul masansan a mapmapankami,
dita cagayan indayon adu ken napateg a kakabagianmi,
mapankami idi agtoktokar** kadagiti piespiesta,
anian a lasbang, sudi ken libnos dagidi nabanglo a musa.

ita mailiwak manen iti innak pinaspasiar a probinsia,
umok nga addan imeng kakabagiak napnuan namnama,
dayta a probinsia mapan pakibulbulibulan idi,
dagiti kakabagian aggapo’t norte, sabasabali nga ili.

adu a kaban kadagidi a panawen ti iyaw-awidda,
no malpas idin ti ani, no malpas idin panaggagapasda,
adu pay isangsangpetda nakaprasko a lana ti niog,
ilugluganda iti bus, iti papanganan nabulanos nga ubbog.

wen, roy, ulitek addan appok saanko nga ilinged,
ta adda kadakuada silaw ‘toy biagko addaan segged,
isuda a mangipalpalagip nga uray ita maysaak nga ubing,
agaruyot tuloy lua ni ragsak kadagitoy bukod a pingping.

*da maria natalie, aaron maximilian, ken mikhail bernard VIII
**maysa a trombonista, agisursurat iti nota ken lirisista

ninong honor

(maysa kadagiti ninongko-iti-kasar ni apo honor)

Oda ni Judas ken ni Judas

But you will exceed all of them. For you will sacrifice the man that clothes me.
                                                                                 –Jesus, The Gospel of Judas

Liput ti liput. Isakibotmo a saludsod: Siak
kadi daydiay? Agtartaray. Apay. Apay?
Maibalangat a siit.

Pirak. Tallopulo a pedaso. Kasukat ti binusbosmo a sao.
Ngem saan a pateg ti Biag dayta. Dayta ti kinapudno.
Ammona. Ammona dayta.
Sika ti Kaykayatna. Iti amin. Isu ti pudno.

Sika ti Pudno.

Mangliliput. Maipulipol a panaplit.
Kunak kenka: Saan ta inaramidmo laeng ti kas naituding.
Ti kas naipadto. Agek ti mangpaneknek. Sika ti napili.
Ti Napili. Mayabaga a krus.

Isu ti nangpili.
Kenka.

Apirasem ti tallopulo a rupa ni Cesar.
Para ken ni Cesar daytoy. Ngem siak,
para Kenka. Sika,
para kaniak.

Nagbabawika kadi? Kunak kenka: Ngem apay a koma
pagbabawyam? Dara nga agubo iti butiak a bakrang.
Apay koma nga imbitinmo ti biagmo
ket linettatmo ti angesmo? Lansa
a mangipalok, mangibalud.
Tinungpalmo laeng.

Nagtungpalka, agrag-oka. Pannalakan, pannalakan.

Liput ti liput.
Mangliliput. Bato a pakaidugmaman.
Nasken a matungpal. Sika
ti kinapudno. Ti Kinapudno. Ti gibus.

Ti Gibus. Ngem sika met laeng ti rugi.
Ti Rugi ti amin. Panagungar. Pannakatungpal.
Pakaisalakanan.

Ta sika ti panungpalan.

Pannalakan, pannalakan.

 

(naipablaak iti BANNAWAG, april 20, 2009)

adda madama nga ug-ugmokak a basbasaen ita a libro, actually ket liblibro ta uray la nga uppat a libro dagitoy in a series nga ala-harry potter wenno lord of the rings.

daytoy man twilight series (ti twilight, new moon, eclipse, ken breaking dawn) ni stephenie meyer.

apay mahiligka met, aya, iti makunkuna a young adult fiction wenno teen romance wenno chick lit? mabalin a kunayo kaniak.

saan. saan met unay. diak koma pagdadaelan iti panawen a mangisiki iti reading listko kadagitoy a libro no di gapu iti curiosity. wen, ken siddaaw.

siddaawek no apay a maaw-awaganen iti "twilight phenomenon" daytoy iti book wenno publishing industry. agasem, idi napan a tawen, dagiti uppat a libro ti twilight series ti kaaaduan iti nalako. 40 riwriw man laeng met a kopia ti nalako iti sangalubongan. naipatarus pay iti 37 a pagsasao. ket agingga ita, nangruna ta naipabuyan ti movie version ti twilight ken maar-aramid manen ti movie version ti new moon, agtultuloy ti kina-best seller dagitoy a libro ni meyer iti sangalubongan. ditoy laengen national bookstore idiay tuguegarao, saan nga agbayag dagiti lakoda a kopia dagiti libro. apo, uray nagngingina dagiti hardcover editions, gatangen latta a nangruna dagiti agtutubo. idi sangaaldaw, nasaripatpatak nga addan paperback editions ket panggepko koma a gatangen ti twilight ngem awan met makukuartak idi a kanito. idi subliak manen, naibusen amin a paperbacks, pati dagiti hardcovers, ti uppat a libro!

nagsuerte ketdin ni meyer. riniwriw met a doliar, a, ti ak-akupenna. maikomkomparan isuna ken ni j. k. rowling. kasta met la ti napasamak idi iti harry potter series. minilion a kopia ti nalako/malaklako iti sangalubongan. naipelicula/maipelpelicula dagiti libro. ket addayta, nagbalinen a bilionaria  ni rowling a nabakbaknang payen ngem ni queen elizabeth!

curiosity. kinapudnona, dayta met laeng ti nariknak idi madama ti harry potter mania. diak idi ikankano dagita a harharry potter. ngem nagbalawak ta no apay metten a pirmi a nagsikat daytoy a harry potter. no apay a nagutugotna ti aayatan dagiti adu nga ubbing iti sangalubongan nga agbasa. agbasa. agbasa. agbasa. ket isu, idi addan paperback editions ti harry potter series, rinuagiak ti aggatang ken agbasa. sa idi diak makaur-uray ta awan makukuartak a paggatang, nagdownloadak iti ebook versions ti harry potter ket isu ti nagpapausak a binasbasa.

kastoy man met laengen iti twilight series. awan paggatangko iti hardcovers, uray pay paperback isu a nagdownloadak laengen iti ebook dagiti uppat a libro. ket itan, dandanik maguduan ti book 1, ti twilight, ti romansa da bella swan ken ni edward cullen, maysa a bampiro. wen, maysa manen a vampire story daytoy. kinapudnona, awan la interesko pay nga agbasa iti estoria maipapan iti bambampira. adda kopiak nga ebook version ti interview with the vampire ni anne rice ngem diak pay rinugian la koma a binasa (kunak idi a basaek, ta no magustuak, basaekto pay dagiti adu pay a vampire novels ni rice). umanayen dagiti movies a mabuybuyak a maipapan iti vampires (kas koma iti "blade" series). ken umanayen a nabasak ti dracula ni bram stoker ken ti sumagmamno a movie versions daytoy (agraman ti "van helsing" siempre pay).

so far, annugotek, kas kunkuna met la ti dadduma a reviewer ken book critics (a nabasak), pangapsuten ti prosa ni meyer, nasobraanna kano iti adjectives ken adverbs. tipikal a young adult style a kasla pay ketdi fan fiction. dimo maallukoy ti bagim a mangidasig itoy kas great work of literature a maipadis man laeng koma iti obra ni stoker. para kaniak, mas makapikapik ken nasiksiken ti estilo ni rowling nangruna iti panagbalabala iti komplikado a plot ken panagiparang kadagiti naidumduma a karakter, agpaypayso man, wenn supernatural wenno magical wenno fantastic.

ngem kapilitan a leppasek daytoy uppat-a-libro iti reading listko. tapno maep-ep ti kuriosidadko. ken tapno ammok met, a, ti sarsaritaek. dinto ket maig-ignorante datao met no mapagsasaritaan daytoy twilight phenomenon a makunkuna. narigat met no ammon amin a tinedier ket siak laengen a laklakayan ti di makaammo. sapay no di pati dagiti annakko, nangruna ‘tay 11-year old a balasangko a ni sirmata a padak a bookworm, ket interesadoda iti twilight, agpagatangda iti libro ken dvd ti twilight movie a kas iti panaggustoda iti "high school musical" movie series.

no kayatyo met a basaen dagitoy a libro, ken no padakayo nga awan makukuartana, ikkankayo iti kopia ti pdf copy (emailandak laeng; bay-antayon a pampanunoten a makabasoltayo iti piracy; makiramotay’ met, a, iti success ni meyer; saan met a mabkangan ti milionesna no pagraranudantay’ man a libre dagiti librona).

kabayatanna, mangsurattay’ koma man met iti kakastoy. ‘tay mailakotayo koma iti uray maysa a milion laeng a kopia kadagiti minilmilion nga ilokano iti lubong. ilokano a bampira, awan ngatat’ kasta? wenno ilokano a wizard, awan la ketdin? wenno apay a ditay’ ituloy ti pakasaritaan ni lam-ang–ipantay’ iti agdama wenno iti masakbayan, kas pagarigan–future fiction ken fantasy a bumarbara no kuan!

baro a tawen man gayamen. naliwayan manen ti agipanablaagen.

din sa ketdin ammo ti kudkoden. iti kaadu ti aramid. ken ar-aramiden.

ne, apay nga adda met rimana ‘toy maikur-iten? agdandaniwak sa metten?

saan. nairanranana laeng.

ngem ania ngay ita ta baro a tawen manen?

adu koma ti innak ita maikur-it. ammoyon, adda madama a gubat. gubat sadiay gaza ti kunak. anian sa ket ti inka pampanunoten a gubat, aya? ngem wen, adda pay daytay gubat a narugian idi pay napan a tawen nga agarup kagiddanna a bimtak ti rupak iti baeten ti israel ken dagiti hamas. ti ammok, saanak ketdi a karaman iti dayta a "gubat" a kunkunada. ngem pakaseknak ketdi kas pakaseknan ti amin a mannurat nga ilokano ken amin a mangipatpateg iti literatura nga iloko wenno ilokano. addayta, mannurat nadakamatkon. wen, ta umatipukpok dagiti agsasagadsad a pabanto ken pabettak a sursurat (pay met! ta ania kad’ ti paglaingan, aya, ti mannurat ngamin no di surat–panagsurat, sursurat?) nga arigna kakasla rockets ti hamas ken aerial bombardment ti israeli. addanto met siguro kayatko a kunaen ditoy blog maipapan kadagitoy a pasamak. ngem saan pay nga ita man ta sarabuek ti baro a tawen iti sabali a wagas.

kas damo a panablaag iti 2009, manglaglagipak ket danggayandak.

agipabuyaak iti ladladawan ti daan a panawen itoy a baro a tawen.

panglaglagipan iti napalabas, iti dimmaan a tawen.

ket natural, ladladawan dagiti mannurat. bay-am man pay la dagita "gubgubat". imbes nga agkaraibalantad dita a bangbangkay ti palestino ti mabuybuya a courtesy ti media nangruna iti tv kangrunaan iti aljazeera (a pakadlawan latta ti bias ti media ken iti sensationalism iti media: kaaduan wenno bin-ig a dagitay ladladawan ti sibilian with special focus kadagiti ubbing ti maipabpabuya wenno maipakpakita iti nakaam-ames a kapay-anda kas biktima dagiti israeli–a kas man awan a pulos ti matmatay a hamas militants, saan a maipakita dagitoy [malaksid no nangato a hamas official]; natural, sabali ti gubuayen dagitoy a propagandistic a nakaap-aprang nga imahen ti gubat ken patay, tignayennaka saan la a mangaasi iti kapay-an dagiti nakakaasi a gazans ngem nangnangruna aronanna ti pungtot ket panangilunod iti kinadangkok ti israel), adtoy man, saan a casualties of war ti intay’ buyaen no maipapan kadagiti mannurat. casualties of years ketdi, dagitoyda man:

1992 daytoy. bulan ti agosto. sadiay laoag city. awarding ti graafil. daniw ti napagsasalipan idi a tawen. katkategoria a propesional ken estudiante. nairaman iti ladawan, nakatakder iti likud, agpakanawan, da appo gregorio t. amano (hurado), prescillano n. bermudez (graafil secretariat), cles b. rambaud (1st prize winner, professional category), daniel l. nesperos (3rd, student category), mary jane g. daligcon (4th, student category), ken renato a. taylan (5th, student category). dagiti nakamasngaad, agpakanawan, adda dita da appo prodie gar. padios (2nd, professional category), rva (1st, student category), joel l. bagasol, oswald a. valente, ken delfin dumayas. dagiti dadduma a karetratomi, diak malagipen ti nagnaganda, kaaduan kadakuada ti estudiante iti mmsu-it. [diyo malasin ida? iklik ditoy iti dakdakkel a ladawan]

iti gumil filipinas convention daytoy idiay ciudad ti san fernando, la union idi (1993, no diak agriro). agpakanawan, nelson g. daligcon (iti likudan), cles b. rambaud, oswald a. valente, rva, abril varilla (iti likudan), ken mary jane g. daligcon.

iti isu met la a gf convention iti san fernando. agpakanawan, suerte cudal, oswald a. valente, joel b. manuel (likudan), renato a. taylan, giovanni l. palomares (likudan), milaflor morales, mary jane g. daligcon, ken nelson g. daligcon.

gf convention iti agoo, la union idi 1994. awarding ceremonies ti salip iti sarita ti kokua no lima hawaii literary awards. agpakanawan, reynaldo a. duque (partially hidden ti mic ken rostrum), edilberto h. angco, dionisio s. bulong (hurado), dra. dedicacion agatep-reyes, dr. godofredo s. reyes, mario g. rosal (pangulo ti hurado), ricarte a. agnes (sponsor), rva (winner, 1st). diak malagipen dagiti kaduami iti entablado, pannakabagida dagiti dadduma nga sponsors ti awards.

ciudad ti batac. 1994. kalpasan ti papanmi isasarungkar iti marcos museum (likud). gapgapumi iti agoo, kalpasan ti gf convention. kimmuyogkami ken oswald (a. valente, nangretrato) ket napankam’ pimmasiar sadiay barioda a comcomloong idiay currimao. kaduak iti ladawan ni leander c. domingo ken john b. buhay. addakam’ pay la ken john idi iti valley journal, maysa a weekly a nakabase iti bambang, nueva vizcaya. ni leander ti publisher ken executive editor, ni john ti literary editor, siak met ti editor-in-chief.

1995. gf convention idiay novaliches, q.c. agpakanawan, teresita viduya (future mrs. reynald antonio!), oswald a. valente, john b. buhay (partially hidden), judy o. cajigal (daksanggasat ta saan a natuloy a future mrs. oswald valente!), rva, mary jane g. daligcon (gasatna kano ta nagbalin a mrs. rva), maelany binbinon. aida c. tiama, ken linda lingbaon-bulong (ubbana ti balasangna).

Noche Buena

Barakubak met la ti addan, kadaananen nga ungkay
Ti malapsi iti kakaisuna a naidarekdek idin a marunggay
Ditanay kimraang a paraangan. Ngem naayat pay laeng,
Piman, a makiinnuper iti no manon kasegsegan a bugguong
Iti agburek pay met laeng a tayab, iti naanus a dalikan.
Aguantaam, sika, bibig, a kasinnultop ‘ta maidungso nga iking
Ti duyog, lukotem kad’ pay la ‘ta libbim, nasayaw ket di malislisan
Ti Intsik ‘ta nasabeng a digo ngem nasabor uray di mabetsinan,
Pabanerberem ket ‘ta igup, tapnon’ tumingra ‘ta lusiawmo a kunam
A gaput’ dimon pannakasilsilindro iti napasaretset wenno naparsik.
Panunotem lattan a kaldot’ lauya a baka dayta, aginaldo ken grasia.
Panunotem lattan a kalanglangmo ita ti Mesias iti nanumo a kulluongna.

Dagitoy la ti adda a maidasarko, an-anusam, karabukob
A malanglanganan iti lanit. Sika met, boksit, agtalnaka
A dika ket garadugod a garadugod, anusam laengen
Ti nabitamina met a galisgalis ti saluyot a bumirawbiraw,
Bay-am man ‘ta arungaingmo iti naramraman la koma bassit,
Kunam, a namanteka a taba wenno laslasag a nalabbasit.
Panunotem laengen a sumalun-atka, mailisika iti alta presion.
Panunotem laengen a makainutka, mailiklikka iti alta presio

Isakmolmo a siaayat saan a siaanus, sibabannayat saan
A sitatallugod, ayatem kas grasia, ungapem, sika, ngiwat,
A nalaing dayta pangalmo, ket arayatem ti maipedped a subo.
Sippawem a sirarag-o, sika a dila a natakneng, ikawiwitmo
Dayta nanakman a panangnanam, dimon ar-arapaapen
‘Tay im-impem a raman a dimo met nakaisigudan. Dimo dildillawen,
Naimas amin a naimas, iyikkis man ti pariok wenno itanubutob
Ti tayab. Nananam amin a nananam, lauya man a kukod wenno
Linambong a paltong. Nasustansia amin a nasustansia,
Pinapaitan man a kalding wenno kinilnat a papait.
Sagrado amin a sagrado, noche buena man wenno ayuno.
Paskua amin a Paskua, natividad man wenno kuaresma.

Yamanem man ketdi, bagi, ‘ta adda pay maisaang a kadenna
Iti tian ‘ta marunggi ken saluyot. Laglagipem, adu a ling-et,
Dayamudom, tabbaaw, pangta, utoy ken kettang ti impuonam:
Pinilpilaam dayta iti agmalmalem: imasem ngarud a pangmalem.
Panunotem lattan a rumangrang-ay ti ekonomiam.
Panunotem lattan a tumibtibker ti republikam.
Gloria in excelsis Deo… Gloria, Gloria, alleluia…

 

(naipablaak iti BANNAWAG, disiembre 22, 2008)

dagiti libro iti abayko (iti koma bedside table, a, no adda, ngem awan met, piman) wenno dagiti madama a basbasaek a libro nga adda iti sibayko. a basaek sakbay a maturogak iti rabii (pangala/pangawis iti turog). wenno basaek no kasta a saanak a makaturog. wenno basaek no kasta a makapuotak ket diak metten makaridep. wenno basaek no kasta a makariingak iti agsapa.

panagbasa iti baet, siempre, ti panagsursurat. kangrunaanna, siempre, iti rabii. wenno kalpasan ti dadduma a trabaho wenno obra.

dagitoy man:

re-reading ti dadduma. kas koma dagita "the stories of eva luna" ni isabel allende ken "the autumn of the patriarch" ni gabriel garcia marquez. nabasak dagita idin. ngem kasapulan a basaek ida manen. for sheer reading pleasure ta magical dagitoy. ken gapu ta "agreprepasoak." kalkalpasko la unay dayta "empire of the sun" ni j.g. ballard. nabayag met a narugiak daytan "after dark" ni haruki murakami ngem diak maileppaleppas. rugrugiak met dayta "tom sawyer" ni mark twain. inkeddengko a leppasek pay dayta a basaen sakbay nga ileppasko ti "huckleberry finn" (a dandanik maguduan). mayat met a referencia daytoy "revisiting usog, pasma, kulam" ni michael l. tan. basabasaek met latta daytoy "talibagok" ta agpidpidutak ti dandaniw a maipan iti basi & daniw.

ket dagitoy "the white tiger" ni aravind adiga ken "the brief wondrous life of oscar wao" ni junot diaz ti talaga nga ug-ugmokak ita.  leppasek ida iti mabiit. nasurok a kaguduan ti namsaak iti 2008 booker prize-winning a novela ni adiga. sumagmamano a chapter metten iti 2008 pulitzer prize-winning nga obra ni diaz.

ne, ket coincidentally, basbasaek daytoy "white tiger" a maipapan iti biag ken kabibiag ti maysa a murderer nga indian a nagtaud iti nababa a caste wenno nakurapay a familia nga indian, innak met subsubayan ita ti agtallo-aldawen a gubat iti mumbai, india a rinaut dagiti islamic terrorist. nakabase iti mumbai ni adiga. madama pay la ita, segun iti panangsubaybayko iti aljazeera ken cnn, ti panagpipinnaratupot ken panagbibinnato iti granada dagiti indian commandos ken terrorists iti uneg ti taj mahal hotel. 195 ti natayen, 327 ti nasugatan. and counting. kaaduan ti natay a sibilian, inosente a sibilian. adu ti natay a polis. adu met ti natay kadagiti terorista (napipiada pay ta kas "martir" addada itan iti paraiso nga agpapaimas iti sidong ti 72 a birhen nga agkakalapsat nga agbalin nga asawada in all eternity–rabakem met ngamin dayta, di kad’ adu ti maawis nga extremista, aya, god is great a talaga).

naidumduma dagitoy a dua a premiado a novela. napintas a pagadalan iti estilo ken treatment. addanto met koma masurat ken maipablaak novela iti iloko a kakastoy.

(ken wen, a, basabasaek latta pay dayta "bituen ti rosales" ni apo juan s.p. hidalgo jr. a nairaman a napiktiur dita. pati dayta "daton." pati payen dayta libro a "short story theories" ta ‘bag la pangas-asaan iti ammo.)

 

 

Karayo iti Aningaas ti Nobiembre

… for life’s not a paragraph
And death i think is no parenthesis
    — e.e. cummings, since feeling is first

Cemetery of kisses, there is still fire in your tombs,
still the fruited boughs burn, pecked at by birds.
    — Pablo Neruda, A Song of Despair

Ngem agsubli ngamin latta dagiti giteb, kas iti ‘yuulog
a ‘yaagep ti saltek iti daga iti kada sumipnget,
di maliwayan a ritual ti panagtangep.

Iti daga, iti daga a nangaklon iti ladingit
nga inyandingay ti dimmapon nga atong.

Iti tangep, a naalunapet ti malunlunag
nga adiwara ti mapuypuyupoy, ngem di maiddep,
di met maiddep, nga esperma ti intugkelmo
a punganay a pipikel. Ti naiyasad a kadaanan
a kullayaw a nagkari a dinto tumapok ti tulang.

Siraraked iti nagkikinnuros a cadena de amor
ti padeppa a maat-atangan iti puraw a pinta.

Ti lasag a nakaidda iti sirok ti barsanga, di agrupsa,
agur-uray iti matnag a bayabas, dina masapul ti lua.

Ti padeppa a tumungtungraraw, iti baet ti samek,
iti labes ti saem, gumawgaw-at ti nakalansa
sadiay a lagip, irukuasna ti dakulapna a nalsok
ken agdardara: kukuak ti sabong, kunkunana.
Subbotek iti tanem ti managbasol a tulang,
kunana pay, adtoy ti anglem, adtoy ‘di apros,
adtoy ti agek, adtoy ti dung-aw.

Agbitbitek dagiti tulang, dida makatalna.
Danggayanda ti naulimek a simponia
iti ngatingat dagiti nabsog a warwar a nuang
iti nagkaruotan a kamposanto a gaikanta, gabutanta,
pintaanta, ita a Nobiembre dagiti umulog a saltek.